نقش سرمایه اجتماعی در تحقق گردشگری پایدار مطالعه موردی جوامع محلی ارسباران

گردشگری پایدار به عنوان رویکردی جامع برای بهره برداری بهینه از منابع و حفظ انسجام اجتماعی جوامع میزبان نیازمند مولفه های اجتماعی و نهادی است که آن را تقویت کنند. یکی از این مولفه ها سرمایه اجتماعی به مثابه یک عامل جامعه شناختی کلیدی می باشد که با ایجاد اعتماد، مشارکت و همبستگی در سطح محلی زمینه تحقق اهداف توسعه ای را فراهم می سازد. با توجه به اهمیت منطقه ارسباران به عنوان یکی از مقاصد بکر گردشگری در شمال غرب ایران واکاوی نقش این سرمایه در پایداری فعالیت های گردشگری ضروری به نظر می رسد. این پژوهش با هدف تبیین جایگاه و تاثیر ابعاد سرمایه اجتماعی در استقرار الگوی پایدار گردشگری در جوامع محلی ارسباران انجام شده است. مطالعه حاضر از نوع کیفی و با استفاده از رویکرد نظریه داده بنیاد انجام شده است. داده ها از طریق مصاحبه های عمیق و نیمه ساختاریافته با ساکنان و کنشگران محلی گردآوری و با روش کدگذاری سه مرحله ای تحلیل شدند. تحلیل داده ها نشان داد که سرمایه اجتماعی در ابعاد شناختی، ارتباطی و ساختاری نقش به سزایی در ارتقای ظرفیت های مشارکتی، مدیریت تعارض، و تقویت حس تعلق مکانی ایفا می کند. این ویژگی ها بستر مناسبی برای اجرای سیاست های مبتنی بر توسعه پایدار در حوزه گردشگری فراهم می کنند. تقویت و هدایت سرمایه اجتماعی در جوامع محلی به عنوان یک سرمایه نرم و کارآمد جامعه شناختی می تواند تضمین کننده موفقیت برنامه های گردشگری پایدار در مناطق مستعدی چون ارسباران باشد و از آسیب های زیست محیطی و اجتماعی ناشی از توسعه نامتوازن جلوگیری کند.

کلیدواژه ها:

گردشگری پایدار ، سرمایه اجتماعی ، جامعه شناختی ، منطقه ارسباران