بررسی نوروپلاستیسیتی انعطاف پذیری عصبی مغز در پاسخ به مداخلات مدیتیشن مبتنی بر آگاهی در بیماران پنیک

هدف پژوهش حاضر بررسی و تحلیل علمی اثر مداخلات مدیتیشن مبتنی بر آگاهی (Mindfulness-Based Meditation) بر فرآیند نوروپلاستیسیتی انعطاف پذیری عصبی مغز در بیماران مبتلا به اختلال پنیک شهر تهران طی بازه زمانی مهر ۱۴۰۳ تا فروردین ۱۴۰۴ است. این مطالعه با رویکرد نیمه تجربی و به کارگیری پیش آزمون و پس آزمون با گروه کنترل به تحلیل تغییرات ساختاری و عملکردی مغز تحت تاثیر برنامه ۸ هفته ای مدیتیشن می پردازد. جامعه آماری را بیماران پنیک مراجعه کننده به مراکز تخصصی روان درمانی شهر تهران تشکیل می دهند و ابزار گردآوری داده ها شامل آزمون های روان سجی معتبر و تصویربرداری عصبی (MRI) و (EEG) است. داده های به دست آمده قبل و بعد از مداخله میان دو گروه مقایسه و با روش های آماری پیشرفته مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج علی-تجربی- پژوهش حاضر نشان داد مداخلات مدیتیشن مبتنی بر آگاهی نه تنها سبب کاهش معنادار شدت و بسامد نشانه های پنیک شد، بلکه تغییرات قابل توجهی در شاخص های نوروپلاستیسیتی همچون افزایش ضخامت قشر پیش پیشانی و تقویت فعالیت ارتباطی شبکه عصبی اقدام هیجان (به ویژه محور پیش پیشانی - آمیگدال) ایجاد کرد. این تغییرات گویای بهبود تنظیم هیجانی و ارتقاء ظرفیت سازشی مغز پس از اجرای برنامه مدیتیشن است. یافته های پژوهش افزون بر تاکید بر نقش مداخلات غیر دارویی و مبتنی بر ذهن آگاهی در مدیریت اختلالات اضطرابی بر ضرورت توجه به درمان های مبتنی بر علوم اعصاب در ساختار نظام سلامت روان شهری ایران تاکید می کند. در مجموع نتایج این تحقیق نه تنها فرصتی تازه برای ارتقاء کیفیت درمان بیماران پنیک فراهم می سازد بلکه چشم انداز جدیدی در بهره گیری پژوهشی و بالینی از مداخلات مدیتیشن جهت افزایش سلامت روان جامعه شهری، کاهش هزینه های درمانی و بهبود عملکرد عصبی-روانی بیماران ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

نوروپلاستیسیتی ، مدیتیشن مبتنی بر آگاهی ، اختلال پنیک ، تصویربرداری عصبی ، تهران