قلمروشناسی تربیتی تنبیه فرزند از منظر قرآن و حدیث

هدف: هدف از پژوهش حاضر بررسی گونه های تنبیه فرزند و موقعیت کاربرد آنها از منظر قرآن و حدیث است تا تبیین کند که آیات و روایات چه شیوه هایی را برای تنبیه فرزند معرفی می نمایند. مواد و روش ها: در پژوهش پیش رو به روش توصیفی-تحلیلی در تحقیق و کتابخانه ای در جمع آوری اطلاعات، با استفاده از منابع وحیانی یعنی قرآن و روایات گونه شناسی و موقعیت شناسی تنبیه فرزند انجام یافته است. یافته ها: به نظر می رسد که قرآن و حدیث در ابتدا مخالف تنبیه فرزند نیستند و در این رابطه گونه های متفاوتی از تنبیه را معرفی می نمایند. این گونه ها در دو محور گونه های تنبیه غیرمستقیم با شیوه های تغافل، کنایه، تغییر در چهره، تهدید غیرمستقیم و تنبیه مستقیم با شیوه های تذکر زبانی مستقیم و غیرعلنی، تهدید مستقیم، قهر کردن، محروم سازی، توبیخ و تنبیه بدنی است که هر یک باید در موقعیت مناسبشان بکار گرفته شوند. شیوه ی تغافل برای فرزندان در تمام سنین بخصوص برای فرزندان در مراحل اولیه رشد توصیه می شود. گونه های تذکر زبانی مستقیم و غیرعلنی، تهدید، محروم سازی و تنبیه بدنی برای فرزندان به سن تمییز رسیده قابل اجراست. نیز روش تنبیه با کنایه و توبیخ برای فرزندان بالغ مناسب است. شیوه تغییر در چهره و قهر کردن نیز زمانی رواست که رابطه ای صمیمی بین فرزند و والدین برقرار باشد. نتیجه گیری: بر این اساس که معارف قرآن و حدیث گزاره هایی الهی و منطبق بر روحیات و خلقیات بشر هستند؛ نیز بنابر این دیدگاه که قرآن در تمامی عصرها جاری است و ائمه نیز دارای علوم الهی و خطاناپذیرند. همچنین با در نظر گرفتن این که والدین در امر تغییر رفتار اشتباه فرزندانشان نیاز به تنبیه دارند تا جلوی تکرار رفتار اشتباه آنان در موقعیت های مشابه گرفته شود می توان این را نتیجه گرفت که قرآن و حدیث گونه هایی را برای تنبیه فرزند ارائه داده اند که در موقعیت مناسبشان قابلیت بکارگیری دارند. تغافل، کنایه، تغییر در چهره، تذکر زبانی مستقیم و غیرعلنی، تهدید، قهر کردن، محروم سازی، توبیخ و تنبیه بدنی گونه های بیان شده در قرآن و حدیث هستند. شیوه تغافل برای فرزندان در مراحل اولیه رشد، گونه های تذکر زبانی مستقیم و غیرعلنی، تهدید، محروم سازی و تنبیه بدنی برای فرزندان ممیز، روش کنایه و توبیخ برای فرزندان بالغ، شیوه تغییر در چهره و قهر کردن برای فرزندانی که رابطه ای صمیمی با والدین خود دارند باید بکار گرفته شوند.

کلیدواژه ها:

تنبیه ، فرزند ، قلمرو ، قرآن ، حدیث