پیشگیری از جرم در کودکان

کودکان و نوجوانان یکی از آسیب پذیرترین قشرهای جامعه به حساب می آیند آنان به دلیل شرایط ویژه ای که در آن به سر می برند، در معرض تجربه های خطرناک بزهکاری هستند این شرایط ویژه موجب شد تا قانون گذار نسبت به سیاست قانون گذاری افتراقی جهت حمایت و پیشگیری از جرایم اطفال و نوجوانان روی آورد. در قانون حمایت از اطفال و نوجوانان قانون گذار با تعیین نمودن وضعیت های مخاطره آمیز، تدابیری اندیشیده است تا به طور موثری از وقوع جرایم اطفال و نوجوانان پیشگیری نماید. انواع پیشگیری از جرایم کودکان پیشگیری از جرایم کودکان را می توان از سه منظر سطوح اجرایی یا تعیین اولویتها، رویکردهای پیشگیری از جرایم و پیشگیری از منظر نحوه عمل یا فرآیند اجرا تقسیم بندی کرد. البته لازم به ذکر است که این تقسیم بندی صرفا مختص کودکان نیست و در خصوص سایرین نیز صدق می کند. ۱: پیشگیری از منظر سطوح اجرایی یا تعیین اولویتها پیشگیری از جرایم را می توان از منظر سطوح اجرایی یا تعیین اولویتها به سه دسته پیشگیری اولیه، ثانویه و ثالث تقسیم نمود که در ذیل مفصلا به توضیح آنها می پردازیم. بند اول پیشگیری نخستین یا ابتدایی مهم پیشگیری اولیه یا نخستین، دربرگیرنده تدابیر و اقداماتی است که به دنبال سالم سازی محیط طبیعی و اجتماعی و تغییر اوضاع و احوال و شرایط جرم زا هستند تا با بهبود شرایط زندگی افراد از بزهکاری جلوگیری کند؟ به عبارت دیگر به معنای مصون کردن افراد از ارتکاب جرم از طریق مبارزه با همه زمینه های ارتکاب جرم است که در چارچوب توسعه اجتماعی قرار می گیرند. این از طریق بهبود شرایط زندگی به منظور پیشگیری از مجرمیت افراد و همچنین بازتولید ارزش هایی است که روابط سالم را بهبود بخشد. اقدامات مربوط به اصلاح شرایط محیط فیزیکی و محیط اجتماعی از اصلی ترین تدابیر پیشگیری اولیه به شمار می روند تقویت باورهای دینی و رشد فضایل اخلاقی، ترویج تدابیر پیشگیری وضعی مانند سخت تر کردن هدف و کاهش فرصت توسعه رفاه و سلامت از طریق مبارزه با تمام اشکال محرومیت، اجتماعی ارتقای ارزش های اجتماعی و احترام به حقوق اساسی بشر، ارتقای مسئولیت مدنی و رویه های میانجیگری، اجتماعی جلب مشارکت عموم مردم و تشویق آنها به پیشگیری از جرم و در نهایت ایجاد نهادها و سازمان هایی برای پیشگیری از جرم از جمله مهم ترین مصادیق پیشگیری یاد شده است. از همان لحظه ای که اذان در گوش نوزاد خوانده می شود تربیت دینی وی نیز شروع می شود. این تربیت دینی کودکان و نوجوانان همواره یکی از دغدغه های مهم والدین و مربیان بوده است؛ به طوری که در ادامه به طور رسمی و غیر رسمی در مدرسه و جامعه ادامه پیدا می کند در ضرورت و اهمیت پرداختن به تربیت دینی کودکان و نوجوانان پیامبر اکرم (ص) فرموده اند: «اگر پدری فرزند خود را تربیت کند، بهتر از این است که روزی یک و نیم کیلوگرم طعام صدقه دهد.» از سوی دیگر تربیت غیردینی فرزندان یا کم توجهی به تربیت دینی بروز رفتارهای خلاف حیا و عفت توسط والدین، آزادی استفاده از کانال های مختلف، ماهواره گذراندن ساعات متمادی در کنار اینترنت با دیدن صحنه های مبتذل، بی تعصبی نسبت به طرز پوشش و آرایش اعضای خانواده (حتی فرزندان پسر)، مورد تمسخر قرار گرفتن ارزش های اخلاقی توسط پدر و مادر و سایر اعضای خانواده کودکان و نوجوانان را به چالش های روانی می کشاند. بند دوم: پیشگیری دومین یا ثانویه پیشگیری ثانویه یا دومین به کارگیری شیوه هایی است که به حمایت از افراد در آستانه خطر از قبیل معتادان، ولگردان و کودکان بی سرپرست و خیابانی می پردازد که با به کارگیری تدابیر مناسب و زودهنگام، می توان از وقوع جرم توسط افرادی که در شرایط بحرانی به سر می برند و احتمال بزهکاری از سوی آنها وجود دارد، پیشگیری کرد. بند سوم پیشگیری سومین یا ثالث پیشگیری ثالث یا سومین برای جلوگیری از رفتارهای مجرمانه در قالب تکرار جرم است تا مجرمان اصلاح و با محیط اجتماعی خود سازگار شوند و به ارتکاب مجدد جرم گرایش پیدا نکنند. این مهم از طریق مشاوره برای افراد در معرض خطر و بر اساس شرایط سنی، جنسیتی و مانند آن، تدابیر پیشگیرانه مربوط به بازتوانی بزهکاران یا اشتغال و ساماندهی آنان در جامعه و همچنین اقدامات پیشگیرانه مربوط به پیشگیری از تکرار بزه دیدگی در جرم سرقت یا خشونت های خانوادگی، تحقق می یابد. بخشی از این اقدامات به پیشگیری مقطعی از ارتکاب بزه و ره و بزه دیدگی می انجامد و برخی از آنها بر اصلاح بنیادین شرایط جامعه است.