مدیریت اسلامی

مدیریت اسلامی دارای ویژگی هایی است که می تواند در موفقیت سازمانی نقشی اساسی ایفا کند؛ این خصوصیات در بطن دستورها، توصیه ها، نظرات و شیوه های بکار گرفته شده توسط پیشوایان دینی حضور و وجود عینی داشته است ولی برای استفاده از آن در سطوح سازمانی و کاربردی کردن آنها در سازمان ها نیاز به کار پیشگامانه و دور از هراس صاحب نظران مدیریت دارد. می توان در سازمان های اسلامی به جای الگو برداری از مدل های مدیریت غربی، از سیستم مدیریت اسلامی که منطبق بر ارزش ها و آموزه های اسلام و ائمه معصومین می باشد، استفاده نمود تا مشکلات و اختلافات فرهنگی و دینی ناشی از تفاوت اصول اسلام و مکاتب غربی در سازمان های اسلامی از بین برود. تلاش دولت های اسلامی در جایگزین سازی ارزش ها و باورهای اسلامی به جای ارزش ها و باورهای غربی جاری در جامعه اسلامی، در صورتی منجر به تثبیت و نهادینه سازی مدیریت اسلامی می شود که سازمان های حکومت های اسلامی به برنامه ریزی مناسب جامع و دقیق اقدام نمایند تا در پرتو وجود این راهبرد به همه نیازمندی های آینده سازمان های اسلامی به طور مناسب شایسته و بدون مسامحه توجه کنند و همه فرصت های اساسی رصد و همه ضعف های آن برطرف و تمام تهدیدات و موانع رشد و تعالی آن شناسایی و رفع شود. در سطح مدیریتی نیز، مدیریت دولتی موظف است تحقق ارزش های اسلامی مرتبط با کار، مسئولیت، حق و چگونگی استفاده از منابع را مدنظر قرار دهد. با توجه به آنچه که در این پژوهش ذکر شد به این نتایج منتهی می شویم که اولا برنامه ریزی و مدیریت در مکتب اسلام از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است و توصیه ها و دستورالعمل های قابل توجهی در این خصوص دارد. ثانیا جهت گیری برنامه ریزی و مدیریت در بعد اهداف کلان متمایز از جهت گیری مدیریت در غرب است؛ زیرا برنامه ریزی و مدیریت در سازمان های اسلامی به گونه ای تدوین می گردد که هم سو و در جهت رسالت سازمان الهی که همان تعالی و تکامل انسان ها است می باشد؛ البته در مکتب اسلام علاوه بر آن جهت گیری اصلی بهره وری برای تامین امنیت و رفاه اجتماعی نیز مورد توجه است؛ اما مدیریت در سازمان های لیبرال و غربی فاقد این ویژگی بوده و صرفا به دنبال بهره وری به منظور اهداف اقتصادی و منافع مالی می باشد. ثالثا ملاک های برنامه ریزی و مدیریت موثر در اسلام عبارت است از تکیه بر قرآن، مراعات تقوا در برنامه ریزی و مدیریت، توکل بر خدا، در نظر گرفتن رضای خدا، عدم سطحی نگری، عجله نکردن، عمیق نگریستن و دقت در برنامه ریزی، پایان نگری و عاقبت اندیشی، موقعیت سنجی، اکتفا نکردن به محسوسات، آینده نگری و پیش بینی. اما برنامه ریزی و مدیریت در غرب فاقد بسیاری از ملاک های مذکور می باشد.

کلیدواژه ها:

مدیریت اسلامی ، سازمان های اسلامی ، جهت گیری مدیریت ، ملاک های برنامه ریزی ، آینده نگری ، مدیریت در غرب