غنی سازی محیط مسکونی: مروری بر نقش محیط زندگی در حفظ انعطاف پذیری عصبی و عملکرد شناختی سالمندان

پیری جمعیت و افزایش شیوع اختلالات شناختی در سالمندان، ضرورت توجه به عوامل محیطی موثر بر سلامت مغز را دوچندان کرده است. این مقاله مروری با هدف بررسی نقش محیط مسکونی و محله ای در حفظ انعطاف پذیری عصبی و عملکرد شناختی سالمندان انجام شده است. منابع اصلی این پژوهش شامل ۳۵ مطالعه منتشرشده طی سال های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ است که به صورت سیستماتیک انتخاب شده اند. با وجود پژوهش های متعدد در زمینه محیط ساخته شده و سلامت سالمندان، بررسی جامع و یکپارچه ای که تعامل عوامل فیزیکی، اجتماعی و روانشناختی محیط مسکونی را با مکانیسم های عصب شناختی مرتبط سازد، تاکنون ارائه نشده است. این مطالعه با رویکردی میان رشته ای و با استفاده از چارچوب نظری بوم شناسی برونفن برنر و مفهوم غنی سازی محیطی، شواهد موجود را تحلیل و تلفیق می نماید. روش کار مبتنی بر مرور نظام مند مطالعات کمی و کیفی با تاکید بر یافته های عصب شناختی و معماری است. یافته ها نشان می دهد که ویژگی های محیط ساخته شده شامل دسترسی به فضای سبز، تنوع فعالیت های اجتماعی، عوامل بصری و نوری، و کیفیت طراحی فضاهای مسکونی، با عملکرد شناختی و نوروپلاستیسیتی سالمندان ارتباط معنادار دارند. نتایج این مرور نشان می دهد که محیط مسکونی و محله ای می تواند به عنوان یک عامل قابل تعدیل برای پیشگیری یا کند کردن افت شناختی سالمندان به کار گرفته شود. این مقاله با شناسایی شکاف های پژوهشی و ارائه توصیه های کاربردی برای طراحان، برنامه ریزان شهری و سیاست گذاران بهداشتی، راهکارهایی برای ارتقای سلامت شناختی سالمندان از طریق بهبود محیط زندگی فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

غنی سازی محیطی ، انعطاف پذیری عصبی ، عملکرد شناختی ، سالمندان ، محیط مسکونی ، معماری درمانگر