ابعاد حقوقی حفاظت از داده های شخصی در کسب و کارهای دیجیتال با بهره گیری از هوش مصنوعی

رشد فزاینده فناوری های دیجیتال و کاربرد گسترده ی هوش مصنوعی در کسب و کارها به افزایش بی سابقه ی جمع آوری، پردازش و تحلیل داده های شخصی منجر شده است. در چنین شرایطی حفاظت از داده های شخصی به عنوان یکی از ارکان بنیادین اعتماد عمومی و حکمرانی دیجیتال مطرح می شود. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی-تحلیلی و بر اساس مطالعه ی کتابخانه ای به بررسی ابعاد حقوقی حفاظت از داده های شخصی در بستر هوش مصنوعی می پردازد. نتایج نشان می دهد که چارچوب های حقوقی سنتی از جمله مقررات عمومی حفاظت از داده ها (GDPR)، با وجود کارآمدی در تضمین اصولی مانند شفافیت، رضایت و مسئولیت پذیری در مواجهه با پیچیدگی های پردازش الگوریتمی و تصمیم گیری خودکار با چالش های جدی روبه رو هستند. در نظام حقوقی ایران نیز فقدان قانون جامع در این حوزه، زمینه ساز خلاهای اجرایی و تضاد میان منافع اقتصادی و حقوق بنیادین افراد شده است. یافته ها تاکید می کنند که برای تحقق حفاظت موثر از داده ها در عصر هوش مصنوعی باید رویکردی میان رشته ای میان حقوق، فناوری و اخلاق اتخاذ شود و اصولی چون «حریم خصوصی در طراحی»، «توضیح پذیری الگوریتمی» و «مسئولیت پذیری فنی» به عنوان الزامات جدید قانونی مورد توجه قرار گیرند. در نهایت این پژوهش پیشنهاد می کند که نظام حقوقی ایران با الهام از مقررات بین المللی به تدوین قانون جامع و به روز در زمینه حفاظت از داده های شخصی در محیط های هوشمند اقدام نماید.

کلیدواژه ها:

حفاظت از داده های شخصی ، هوش مصنوعی ، کسب و کارهای دیجیتال ، حقوق ، داده ، حفاظت از داده ها (GDPR)