مقایسه کارایی دو روش سونوگرافی و رادیولوژی در تشخیص بیماری دستگاه ادراری ایگوانا

مقدمه: نگهداری از حیوانات اگزوتیک مخصوصا خزندگان امروزه در جهان و ایران بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است. حیوانات اگزوتیک گونه های غیر بومی هستند که اغلب شامل خزندگان، پرندگان، پستانداران کوچک و گروه های دیگر جانوری بوده که بر خلاف سگ و گربه که حیوانات رایج خانگی هستند به صورت غیر رایج به عنوان حیوانات خانگی نگهداری می شوند. ایگواناها از جمله خزندگان اگزوتیک هستند که به اصطلاح در اسارت و به عنوان حیوان خانگی زندگی می کنند و به سبب نیازهای تغذیه ای خاص و شرایط خاص نگهداریشان در معرض ابتلا به اختلالات و بیماری های گوناگون هستند. از شایع ترین اختلالات در خزندگان مشکلات دستگاه ادراری است که در خزندگان دارای مثانه مانند ایگوانا، سنگ های ادراری از اهمیت بیشتری برخوردار است چرا که می توانند باعث کاهش کیفیت زندگی، مشکلات ثانویه سلامتی و حتی در موارد شدید منجر به مرگ حیوان شود.دو روش معتبر و رایج یعنی سونوگرافی و رادیولوژی برای تشخیص و ارزیابی بیماری های دستگاه ادراری مورد استفاده قرار می گیرند که هرکدام نقاط قوت و محدودیت های خاص خود را در تشخیص دارند. روش تحقیق: این مطالعه از نوع مشاهده ای بوده و در بازه زمانی تابستان ۱۴۰۳ تا پاییز ۱۴۰۴ بر روی جمعیت ایگواناهای نگهداری شده به عنوان حیوان همراه در ایران با تمرکز بر اختلالات سنگ های ادراری انجام گرفت. در طول مدت مطالعه تعداد ۴۰ عدد از ایگواناهای نر و ماده ارجاعی به کلینیک های دام کوچک در استان های تهران، البرز، فارس و آذربایجان شرقی با استفاده از روش اولتراسونوگرافی و رادیولوژی مورد معاینه دستگاه ادراری قرار گرفتند و برای تصویر برداری از نمای VD استفاده شد. بحث و نتیجه گیری: رادیولوژی با استفاده از پرتو X در تشخیص و شناسایی سنگ های رادیواپک (به ویژه اورات ها و سنگ های کلسیمی) مورد استفاده قرار می گیرد، سریع و کم هزینه و غالبا در اکثر مراکز در دسترس است. اما، این روش توانایی محدودی در تشخیص سنگ های رادیولوسنت و همچنین ارزیابی تغییرات بافت نرم دارد. سونوگرافی روش غیر تهاجمی و غیر تشعشعی با بهره گیری از امواج صوتی بوده که امکان مشاهده دقیق دیواره مثانه، بافت نرم اطراف و مایعات آزاد را فراهم می سازد و به صورت موثرتری سنگ های رادیولوسنت را شناسایی می کند. این روش نیازمند تجهیزات پیشرفته، اپراتور ماهر و در بعضی موارد آرام سازی بیمار است، اما کاملا ایمن و غیرتهاجمی بوده و برای پیگیری روند درمان نیز استفاده می شود. تشخیص ها معمولا به دنبال چکاپ های دوره ای یا مراجعه به دلیل مشکلی غیر از مشکل دستگاه ادراری با کمک تصویربرداری انجام شد. علائم اغلب غیراختصاصی بوده و در موارد شدید ابتلا علائم بی حالی و کاهش وزن و بی اشتهایی مشاهده شد. تجزیه و تحلیل آماری: برای تحلیل داده ها در این مطالعه از آزمون های آماری کای دو (Chi-square test) و آزمون دقیق فیشر (Fisher’s exact test) در نرم افزار SPSS نسخه ۲۶ استفاده شد و نتایج نشان داد ۲۵٪ ایگواناها مبتلا به سنگ مثانه بودند و فراوانی رخداد سنگ مثانه در ایگواناها بر اساس منطقه جغرافیایی به این صورت بیان شد: تهران ۴۰٪، البرز ۳۰٪، تبریز ۳۰٪ و شیراز ۰٪. بیشترین تمرکز در تهران و البرز وجود داشت که این می تواند احتمالا بدلیل افزایش محبوبیت نگه داری حیوانات اگزوتیک خصوصا خزندگان در کلانشهرها و خصوصا پایتخت باشد. نتایج: ۷۰٪ موارد ابتلا با کمک رادیولوژی تشخیص داده شدند که این می تواند به این دلیل باشد که سنگ های مثانه در ایگوانا سبز اغلب کلسیفیه و رادیواپک هستند و احتمالا در خزندگان برخلاف پستانداران رادیولوژی نسبت به سونوگرافی در تشخیص سنگ های ادراری ارجح است اما نیاز به