گیاهان دارویی در پیشگیری و مدیریت سنگ های ادراری: یک مرور انتقادی بر شواهد in vitro، in vivo و مطالعات بین گونه ای

زمینه و اهداف: بیماری های دستگاه ادراری تحتانی، به ویژه سنگ های ادراری، از شایع ترین و پرهزینه ترین مشکلات بهداشتی در حیوانات هستند که با درد شدید، کاهش کیفیت زندگی و خطر بالای انسداد مجرای ادرار و عوارض کشنده همراهند. سنگ های استروویت و اگزالات کلسیم بخش عمده ای از این سنگ ها را تشکیل می دهند و نرخ عود بیماری پس از درمان های رایج شیمیایی و جراحی بالاست که ضرورت یافتن راهکارهای درمانی جایگزین یا مکمل را افزایش می دهد. در سال های اخیر، گیاهان دارویی به دلیل سابقه طولانی در طب سنتی دامپزشکی، عوارض جانبی کمتر، دسترسی آسان و سازگاری بیشتر با فیزیولوژی حیوان، به عنوان گزینه ای امیدبخش در پیشگیری و مدیریت سنگ ادراری مطرح شده اند. روش کار: این مقاله مروری، با هدف جمع آوری و تحلیل انتقادی شواهد علمی موجود از مطالعات in vitro، in vivo و بالینی (در صورت وجود) بر روی حیوانات، به بررسی مکانیسم و اثربخشی گیاهان دارویی در سنگ ادراری حیوانات می پردازد. جستجوی سیستماتیک در پایگاه های داده معتبر (PubMed/Medline، Google Scholar، Scopus، ScienceDirect و غیره) انجام شد. نتایج: نتایج نشان می دهد که بسیاری از ترکیبات فعال زیستی گیاهی دارای خواص ضد التهابی، ضد میکروبی، دیورتیک و تنظیم کننده pH ادرار هستند. مطالعات از اثربخشی توت خرس (کاهش چسبندگی باکتری E. coli)، سیستون (کاهش مواد سنگ ساز و معکوس کردن سنگ)، نسترن کوهی (خواص آنتی اکسیدانی و ضدالتهابی)، خارخاسک و آووکادو (مهار تشکیل کریستال) در پیشگیری و مدیریت سنگ ادراری حمایت می کنند. با این حال، اغلب این مطالعات بر روی مدل های حیوانی انجام شده اند و نیاز مبرم به تحقیقات ساختارمند و مستقیم بر روی گربه ها برای روشن شدن مکانیسم های دقیق عمل، دوزهای بهینه و ارزیابی ایمنی و اثربخشی بالینی وجود دارد. نتیجه گیری نهایی: پتانسیل فیتوتراپی در درمان سنگ ادراری امیدوارکننده است، اما برای ارائه راهکارهای درمانی موثرتر و مبتنی بر شواهد در دامپزشکی نیازمند پژوهش های عمیق تر و هدفمند است.

کلیدواژه ها:

سنگ ادراری ، گیاهان دارویی ، فیتوتراپی ، دستگاه ادراری تحتانی