رویکردهای نوین در شناسایی علائم، روش های تشخیص و راهکارهای پیشگیری از بیماری مارک در طیور صنعتی

مقدمه: بیماری مارک یکی از مهم ترین بیماری های ویروسی و لنفوپرولیفراتیو ماکیان است که توسط ویروس هرپس ماکیان نوع ۲ (Gallid herpesvirus ۲) ایجاد می شود. این بیماری با تومورزایی در اعصاب و احشاء، فلجی و سرکوب سیستم ایمنی همراه است و علی رغم واکسیناسیون گسترده، همچنان چالشی اساسی در صنعت طیور جهان محسوب می شود. جهش های ژنتیکی ویروس و کاهش اثربخشی واکسن های متداول، ظهور سویه های فوق حاد و افزایش تلفات را به دنبال داشته است. هدف این مطالعه، مرور جامع یافته های علمی در زمینه تظاهرات بالینی، روش های تشخیص و راهبردهای پیشگیری از بیماری مارک با تاکید بر وضعیت اپیدمیولوژیک و چالش های کنترل آن است. مواد و روش کار: این پژوهش به روش مرور نظام مند روایی انجام شد. داده ها از پایگاه های بین المللی PubMed، Scopus و Google Scholar و همچنین منابع داخلی شامل SID و Magiran بدون محدودیت زمانی گردآوری شد. کلیدواژه های فارسی و انگلیسی مرتبط با «بیماری مارک»، «ویروس هرپس ماکیان نوع ۲»، «واکسیناسیون» و «اپیدمیولوژی» مورد استفاده قرار گرفتند. مقالات واجد شرایط در سه محور اصلی شامل تظاهرات بالینی و پاتولوژیک، روش های تشخیص و کنترل، و برنامه های پیشگیری و ایمنی سازی تحلیل شدند. یافته ها و نتایج: یافته ها نشان داد بیماری مارک همچنان تهدیدی پایدار برای گله های صنعتی و بومی است. تنوع ژنتیکی ویروس و فشار انتخابی ناشی از واکسیناسیون از عوامل کلیدی در پایداری بیماری اند. علائم عمده شامل فلجی، اختلال بینایی و تومورهای لنفوئیدی است. روش های مولکولی مانند PCR و تعیین توالی ژن meq در تمایز سویه ها نقش موثری دارند. کاهش کارایی واکسن CVI۹۸۸/Rispens در برابر سویه های نوظهور، ضرورت توسعه واکسن های نوترکیب و RNA محور را برجسته می سازد. نتیجه گیری: کنترل موثر بیماری مارک مستلزم رویکردی چندجانبه شامل واکسیناسیون هدفمند، بهبود بهداشت مزرعه، پایش مولکولی و آموزش بهره برداران است. بازنگری در سیاست های ایمن سازی و توسعه واکسن های نسل جدید، گامی اساسی در مهار این بیماری در صنعت طیور ایران و جهان خواهد بود.

کلیدواژه ها:

بیماری مارک ، ویروس هرپس ماکیان نوع ۲ ، واکسیناسیون ، پیشگیری زیستی