تبیین الگوی فرهنگی مصرف آب در ایران: واکاوی تجارب بین المللی و سرمایه های دینی-اجتماعی

هدف این پژوهش، تحلیل تطبیقی سیاست های فرهنگی-اجتماعی مدیریت آب در کشورهای موفق و ارائه راهکارهای بومی برای ایران با تکیه بر سرمایه های دینی-اجتماعی است. این مطالعه با روش توصیفی-تحلیلی و بررسی نظام مند تجارب ۱۰ کشور پیشرو و مطالعات داخلی انجام شد. یافته ها نشان می دهد راهبردهای موفق جهانی بر سه محور اصلی استوارند: «تغییر گفتمان از بحران به فرصت ملی»، «حکمرانی مشارکتی و جامعه محور» و «آموزش پایه و فرهنگ سازی مستمر». واکاوی متون دینی اسلام و تاریخ ایران، گنجینه ای غنی از مفاهیمی چون «حرمت اضاعت الماء»، «نهی از اسراف» و «قناعت» را به‎عنوان پشتوانه ای اثرگذار آشکار می سازد. همچنین، مطالعه تجارب تاریخی ایران در مدیریت منابع آبی (از قنات ها تا نظام های سنتی توزیع آب) ظرفیت های بومی قابل توجهی را نشان می دهد. در بخش راهکارها، مدل بومی «حکمرانی سه ضلعی آب» متشکل از «حکومت (سیاست گذار و ناظر)»، «مردم (مشارکت کننده فعال)» و «نهادهای محلی (تسهیل گر و ناظر)» پیشنهاد شده است. این مدل با بهره گیری همزمان از ظرفیت های نوین دیجیتال و سرمایه های تاریخی-دینی، چارچوبی جامع برای تحول فرهنگی در مدیریت آب ارائه می دهد. در نهایت، مقاله با تحلیل چالش های پیش رو (شکاف اعتماد عمومی، ضعف نهادهای مدنی، محدودیت های اقتصادی و مقاومت در برابر تغییر)، راهکارهای عملیاتی در پنج محور «پویش ملی»، «احیای نظام های سنتی»، «اصلاح گفتمان رسانه ای»، «توسعه حکمرانی اجتماعی» و «نظام مشوق های هوشمند» را ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

مدیریت فرهنگی آب ، حکمرانی اجتماعی آب ، آموزه های دینی ، ایران ، تحلیل تطبیقی