مدیریت منابع آب با هدف احیای تالاب و کاهش گردوغبار

خشک شدن تالاب های داخلی استان خوزستان، مانند تالاب های منصوره و شریفیه، آن ها را به یکی از کانون های اصلی تولید گردوغبار در منطقه تبدیل کرده و چالش های جدی زیست محیطی و بهداشتی را به همراه داشته است. این پژوهش با هدف ارائه یک راه حل پایدار، به بررسی امکان سنجی تامین حقابه زیست محیطی این تالاب ها از طریق مدیریت یکپارچه منابع آب در حوضه های آبریز مجاور، یعنی کارون و جراحی، می پردازد. در این راستا، ابتدا بیلان منابع و مصارف آب در دو حوضه با استفاده از داده های پایه (منابع و مصارف آب) و اطلاعات سدها و مخازن، تحلیل گردید. سپس، با بهره گیری از یک مدل کمی-کیفی بهره برداری از منابع و مصارف حوضه، سناریوهای مختلفی برای انتقال آب مازاد به تالاب ها تعریف و ارزیابی شد. دو گزینه اصلی شامل انتقال آب از رودخانه کارون و انتقال آب از رودخانه جراحی، بر اساس معیارهایی همچون حجم و کیفیت آب انتقالی، اعتمادپذیری تامین آب، هزینه های اجرایی و اثرات پایین دست، مورد مقایسه قرار گرفتند. نتایج مدل سازی نشان داد که گزینه انتقال آب از رودخانه کارون، به دلیل حجم (و اعتمادپذیری) بالاتر و کیفیت مناسب تر، پتانسیل بیشتری برای احیای اکولوژیکی تالاب ها دارد. تحلیل ها مشخص کرد که تامین بخشی از نیاز آبی تالاب ها می تواند به طور معناداری سطح مرطوب آن ها را افزایش داده و در نتیجه، فراوانی وقوع پدیده ی گردوغبار را کاهش دهد. این مطالعه ضرورت نگرش یکپارچه در مدیریت منابع آب را برای حل بحران های منطقه ای برجسته می سازد و نشان می دهد که راهکارهای مهندسی مبتنی بر مدل سازی، ابزاری کارآمد برای احیای اکوسیستم های حیاتی و افزایش تاب آوری مناطق در برابر تغییرات اقلیمی هستند.

کلیدواژه ها:

مدیریت یکپارچه منابع آب ، تالاب منصوره و شریفیه ، حوضه آبریز کارون و جراحی ، گردوغبار ، مدل سازی کمی-کیفی