نیترات در آب آشامیدنی: ملاحظات کلیدی برای تحلیل ریسک غیرسرطان زایی نیترات در سیاست گذاری مدیریت کیفیت آب

ایمنی آب آشامیدنی یکی از ارکان اصلی بهداشت عمومی و سلامت جامعه است و تضمین کیفیت آن نقش کلیدی در کاهش بار بیماری های منتقله از طریق آب دارد. در این میان، نیترات به عنوان یکی از مهم ترین آلاینده های شیمیایی در منابع آب زیرزمینی و سطحی، چالشی جدی برای ایمنی آب به شمار می رود. تماس مزمن با نیترات می تواند اثرات نامطلوبی بر سلامت به ویژه در گروه های حساس مانند نوزادان برجای گذارد. در دهه های اخیر، پژوهش های متعددی در ایران و سایر کشورها به ارزیابی ریسک نیترات در آب آشامیدنی پرداخته اند؛ بااین حال، مرور این مطالعات نشان می دهد که دو خطای مهم در روش شناسی به دفعات تکرار شده است: نخست، استفاده نادرست از دوز مرجع (RfD) مشتق شده از داده های نوزادان برای کل جمعیت بخصوص بزرگ سالان؛ و دوم، عدم توجه به واحدهای گزارش شده نیترات در مطالعات (NO₃⁻ یا NO₃⁻-N). این خطاها منجر به برآورد بیش ازحد خطر و درنتیجه ایجاد انحراف در نتایج و تضعیف اعتبار سیاست های مدیریت ایمنی آب می شوند. هدف این مقاله بررسی انتقادی مطالعات انجام شده، تبیین این چالش ها و ارائه راهکارهایی برای ارتقای دقت و اعتبار ارزیابی ریسک نیترات در آب آشامیدنی است. این راهکارها می تواند به تدوین دستورالعمل های ملی و بین المللی برای مدیریت ایمنی آب و حفاظت موثرتر از سلامت جامعه کمک نماید.

کلیدواژه ها:

ایمنی آب ، نیترات ، دوز مرجع ، ارزیابی ریسک