سواد هوش مصنوعی انسان محور: توانمندسازی معلمان و یادگیرندگان در عصر هوش مولد

تحولات گسترده ی فناوری در دهه های اخیر، به ویژه در زمینه ی هوش مصنوعی، موجب دگرگونی های اساسی در نظام های آموزشی و فرآیند یادگیری شده است. در این میان، ظهور هوش مصنوعی مولد به عنوان نسل جدیدی از سامانه های یادگیرنده، فرصت های نوینی برای شخصی سازی آموزش، توسعه ی خلاقیت، و ارائه ی بازخورد هوشمند فراهم ساخته است. با وجود این، استفاده ی شتاب زده از فناوری بدون در نظر گرفتن ابعاد انسانی و اخلاقی آن، خطر کاهش استقلال فکری و تضعیف ارزش های تربیتی را در پی دارد. پژوهش حاضر با هدف ارائه ی الگویی انسان محور برای توسعه ی سواد هوش مصنوعی در نظام آموزشی انجام گرفته است. روش تحقیق به صورت توصیفی–تحلیلی و با رویکرد مرور نظام مند منابع علمی بین سال های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ میلادی صورت گرفته است. نتایج تحلیل مضمون منابع نشان می دهد که سواد هوش مصنوعی انسان محور شامل سه بعد اساسی است: بعد شناختی (درک عملکرد سیستم های هوشمند و تفکر محاسباتی)، بعد اخلاقی (مسئولیت پذیری فناورانه و رعایت عدالت آموزشی)، و بعد آموزشی (توانمندسازی معلمان و خودتنظیمی یادگیرندگان). یافته ها بیانگر آن است که تقویت این سه بعد به صورت هم زمان می تواند منجر به توسعه ی یادگیری عمیق، ارتقای اعتماد به فناوری و شکل گیری فرهنگ استفاده ی آگاهانه از هوش مصنوعی در آموزش شود. در نهایت، پژوهش حاضر چارچوبی نظری برای توانمندسازی معلمان و یادگیرندگان در مواجهه ی مسئولانه و خلاقانه با فناوری های مولد ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

سواد هوش مصنوعی ، آموزش انسان محور ، هوش مصنوعی مولد ، توانمندسازی معلمان ، یادگیری دیجیتال