اعجاز بیانی قرآن کریم در عرصه های گوناگون بلاغت معنا و زیبایی شناسی: تحلیل سوره مبارکه الرحمن بر اساس رویکرد ساختارگرایانه دکتر محمود بستانی

اعجاز بیانی قرآن کریم در عرصه های گوناگون بلاغت معنا و زیبایی شناسی یکی از برجسته ترین جلوه های اعجاز آن به شمار می رود. سوره مبارکه الرحمن به دلیل ساختار منحصر به فرد، موسیقی آهنگین و تکرار هنری آیه «فبای آلاء ربکما تکذبان» جایگاهی ممتاز در میان سوره های قرآن دارد و نمونه ای روشن از هماهنگی شگفت انگیز میان لفظ و معنا ارائه می دهد. پژوهش حاضر با تکیه بر رویکرد ساختارگرایانه دکتر محمود بستانی و با تمرکز بر عناصر زیباشناختی و معناشناختی به تحلیل ابعاد هنری و مفهومی این سوره پرداخته است. روش پژوهش توصیفی تحلیلی و مبتنی بر تحلیل مستقیم متن سوره الرحمن و بهره گیری از تفاسیر معتبر کلاسیک و معاصر است. یافته های پژوهش نشان می دهد که عنصر موسیقی با ایجاد ریتمی هماهنگ، مخاطب را به تامل وامی دارد و عنصر تصویری با ترسیم جلوه های حسی و معنوی، تصویری جامع از نعمت ها و نشانه های الهی ارائه می کند. همچنین عنصر معنایی با محوریت اسم الرحمن انسجامی ژرف در متن پدید آورده و عنصر ساختاری از طریق تکرار و تناسب وحدتی ارگانیک و اثرگذار ایجاد کرده است. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که سوره الرحمن نمونه ای برجسته از اعجاز هنری و معناشناختی قرآن کریم به شمار می رود که در آن زیبایی زبانی و عمق مفهومی به گونه ای منسجم در هم تنیده اند.

کلیدواژه ها:

سوره الرحمن ، زیباشناسی قرآنی ، معناشناسی ، ساختارگرایی ، اعجاز بیانی