تحلیل ساختاری چارچوب های حسابداری خسارات آلودگی محیط زیست: مروری بر مدل های ایستا و پویا

با توجه به رشد روز افزون آلودگی محیط زیست و پیامدهای گسترده آن بر سلامت انسان، اکوسیستم ها و اقتصاد، ضرورت به کارگیری حسابداری هزینه های خسارات آلودگی را بیش از پیش برجسته ساخته است. بررسی و مرور مبانی نظری و پژوهش های پیشین نشان می دهد که بخش قابل توجهی از روش های محاسبه هزینه آلودگی، در قالب دو رویکرد اصلی یعنی مدل های ایستا و مدل های پویا قابل طبقه بندی هستند. هدف این پژوهش مرور نظام مند و تحلیلی چارچوب های خسارات آلودگی است که با بررسی منابع معتبر داخلی و بین المللی در بازه سال های ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۵ می باشد که طی آن ساختار روش ها، مفروضات، مزایا و محدودیت های هر دسته را استخراج کرده و در قالب جداول تطبیقی مقایسه کرده و در نهایت مدل تلفیقی ایستا و پویا را ارائه می دهد. یافته ها نشان می دهد در حالی که مطالعات بین المللی به سمت مدل های پویا، تلفیقی و پیش بینی محور حرکت کرده اند، بیشتر پژوهش های داخلی همچنان مبتنی بر رویکردهای ایستا، تک زمانه و فاقد تحلیل بازخوردی هستند. این شکاف مفهومی، اهمیت توسعه مدل های محلی پویا، ارتقاء بانک های اطلاعاتی مواجهه و سلامت، و استاندارد سازی روش های ارزش گذاری را نشان می دهد. و در نهایت یافته ها نشان دادند که انتخاب مدل مناسب حسابداری خسارت آلودگی باید تابع هدف تصمیم گیری، مقیاس مکانی و زمانی، کیفیت داده و خواسته های سیاست گذاری باشد که ارائه مدل پیشنهادی تلفیقی مدل های ایستا و پویا در قالب چارچوب های ترکیبی در این مقاله می تواند دقت محاسبات را افزایش داده، عدم قطعیت را کاهش دهد و به مبنایی عملی تر برای سیاست های کاهش آلودگی تبدیل شود. این پژوهش با تشریح شکاف ها و ارائه مسیرهای آینده، می تواند مرجع نظری جامع برای توسعه مدل سازی خسارات آلودگی در ایران و کشورهای مشابه باشد.

کلیدواژه ها:

حسابداری خسارات آلودگی ، مدل پویا ، مدل ایستا ، هزینه های اقتصادی ، هزینه آلودگی