بررسی نقش برنامه های پرورشی در شکل گیری ارزش های اخلاقی در دانش آموزان دوره ابتدایی

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش برنامه های پرورشی در شکل گیری ارزش های اخلاقی دانش آموزان دوره ابتدایی ناحیه ۳ کرمانشاه در سال تحصیلی ۱۴۰۳–۱۴۰۴ انجام شد. این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی تحلیلی از نوع پیمایشی بود. جامعه آماری شامل دانش آموزان، معلمان و مربیان پرورشی مدارس ابتدایی این ناحیه بود که از میان آن ها نمونه ای به روش تصادفی خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شد. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه محقق ساخته ارزش های اخلاقی و پرسشنامه ارزیابی برنامه های پرورشی بود و برای تکمیل داده ها از مصاحبه نیمه ساختاریافته با معلمان و مربیان پرورشی استفاده شد. روایی ابزارها از طریق نظر متخصصان و پایایی آن ها با ضریب آلفای کرونباخ تایید گردید. داده ها با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی شامل همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه تحلیل شد.یافته های پژوهش نشان داد که بین میزان مشارکت دانش آموزان در برنامه های پرورشی و سطح برخورداری آنان از ارزش های اخلاقی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. مولفه هایی نظیر مسئولیت پذیری، احترام به دیگران، همکاری، نظم پذیری و همدلی در دانش آموزانی که مشارکت فعال تری در فعالیت های گروهی، برنامه های فرهنگی و آموزش مهارت های زندگی داشتند، در سطح بالاتری مشاهده شد. همچنین نتایج نشان داد الگودهی رفتاری معلمان و وجود جو مدرسه ای مبتنی بر احترام و حمایت متقابل، تاثیر قابل توجهی در درونی سازی ارزش های اخلاقی دارد. در مقابل، چالش هایی مانند محدودیت زمان، کمبود منابع، اجرای نمادین برخی برنامه ها و ضعف هماهنگی میان خانه و مدرسه از عوامل کاهش دهنده اثربخشی برنامه های پرورشی شناسایی شد.در مجموع، نتایج این پژوهش بر اهمیت طراحی هدفمند، اجرای مستمر و مشارکت محور برنامه های پرورشی در مدارس ابتدایی تاکید دارد و نشان می دهد که این برنامه ها می توانند نقش موثری در پرورش نسلی اخلاق مدار، مسئول و اجتماعی ایفا کنند. بر این اساس، توانمندسازی مربیان، تقویت ارتباط با خانواده ها، بومی سازی فعالیت ها و ایجاد فرصت های واقعی برای تجربه رفتارهای اخلاقی از جمله راهکارهای پیشنهادی برای ارتقای کیفیت تربیت اخلاقی در مدارس ابتدایی است.

کلیدواژه ها:

برنامه های پرورشی ، ارزش های اخلاقی ، دانش آموزان دوره ابتدایی ، تربیت اخلاقی ، مسئولیت پذیری ، همدلی