رابطه بین سطح همدلی معلم و شکل گیری جو عاطفی سالم در کلاس درس

ایجاد جو عاطفی سالم در کلاس درس از مهم ترین عوامل موثر بر یادگیری، سلامت روانی و رشد اجتماعی دانش آموزان محسوب می شود. در این میان، ویژگی های شخصیتی و حرفه ای معلمان، به ویژه سطح همدلی آنان با دانش آموزان، نقشی تعیین کننده در شکل گیری روابط مثبت، احساس امنیت روانی و مشارکت فعال فراگیران ایفا می کند. همدلی معلم به عنوان توانایی درک هیجانات، افکار و نیازهای دانش آموزان و پاسخ دهی مناسب به آن ها، می تواند فضای کلاس را از حالت خشک و اقتدارگرایانه خارج کرده و به محیطی حمایتگر، صمیمی و انگیزشی تبدیل کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه بین سطح همدلی معلم و شکل گیری جو عاطفی سالم در کلاس درس دانش آموزان پسر مدارس شهرستان لالی استان خوزستان انجام شد. روش پژوهش از نوع توصیفی–همبستگی بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان پسر مدارس منتخب شهرستان لالی در سال تحصیلی مورد مطالعه بود که از میان آن ها ۱۰۰ نفر به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. برای گردآوری داده ها از پرسشنامه استاندارد همدلی معلم و مقیاس سنجش جو عاطفی کلاس استفاده شد که روایی محتوایی آن ها با نظر متخصصان علوم تربیتی تایید و پایایی ابزارها از طریق ضریب آلفای کرونباخ در سطح مطلوب گزارش گردید. داده ها پس از جمع آوری با بهره گیری از شاخص های آمار توصیفی و آزمون های همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه تحلیل شدند. یافته های پژوهش نشان داد بین سطح همدلی معلم و جو عاطفی سالم کلاس رابطه ای مثبت و معنادار وجود دارد؛ به گونه ای که افزایش رفتارهای همدلانه معلم، از جمله گوش دادن فعال، توجه به تفاوت های فردی، احترام به احساسات دانش آموزان و حمایت عاطفی، با افزایش احساس تعلق، امنیت روانی، تعامل مثبت میان دانش آموزان و کاهش تعارضات کلاسی همراه بود. همچنین نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد همدلی معلم می تواند سهم معناداری در پیش بینی کیفیت جو عاطفی کلاس داشته باشد و به عنوان یکی از متغیرهای کلیدی در مدیریت کلاس درس مطرح شود. بررسی های انجام شده حاکی از آن است که در کلاس هایی که معلمان از سطح بالاتری از حساسیت هیجانی و رفتارهای حمایتی برخوردار بودند، دانش آموزان مشارکت بیشتری در فعالیت های آموزشی نشان داده، اضطراب تحصیلی کمتری تجربه کرده و روابط دوستانه تری با همسالان خود برقرار کرده اند. در مقابل، پایین بودن سطح همدلی معلم با افزایش احساس طردشدگی، بی انگیزگی و بروز رفتارهای ناسازگارانه همراه بوده است. نتایج این پژوهش بر ضرورت توجه نظام آموزشی به مولفه های عاطفی–اجتماعی در کنار جنبه های شناختی آموزش تاکید دارد و پیشنهاد می شود در برنامه های ضمن خدمت معلمان، آموزش مهارت های ارتباطی، سواد هیجانی و راهبردهای همدلانه در تعامل با دانش آموزان گنجانده شود. همچنین مدیران مدارس می توانند با ایجاد فضای حمایتی و تشویق رفتارهای مثبت حرفه ای، زمینه ارتقای جو عاطفی کلاس ها را فراهم آورند. در مجموع، تقویت همدلی معلمان به عنوان راهبردی موثر می تواند نقش مهمی در ارتقای کیفیت محیط یادگیری و رشد همه جانبه دانش آموزان ایفا کند.

کلیدواژه ها:

همدلی معلم ، جو عاطفی کلاس ، روابط معلم–دانش آموز ، سلامت روان مدرسه ، مدیریت کلاس درس