مقایسه اثربخشی روش تدریس سنتی و روش های فعال بر خلاقیت دانش آموزان

نظام های آموزشی همواره در پی یافتن کارآمدترین روش های تدریس برای پرورش نسلی خلاق و توانمند هستند. در این میان، دو رویکرد کلی سنتی (معلم محور) و فعال (دانش آموزمحور) همواره مورد بحث و مقایسه بوده اند. هدف این پژوهش، مقایسه اثربخشی این دو رویکرد آموزشی بر میزان خلاقیت دانش آموزان به عنوان یکی از مهمترین مهارت های قرن بیست و یکم است.این پژوهش از نوع علی-مقایسه ای (پس رویدادی) بود. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان پسر پایه سوم راهنمایی شهر کرج در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۱ بود. با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای تصادفی، تعداد ۱۲ کلاس (۶ کلاس با روش تدریس فعال و ۶ کلاس با روش تدریس سنتی) انتخاب و با استفاده از چک لیست مشاهده روش تدریس معلم، طبقه بندی آن ها تایید شد. برای سنجش خلاقیت از پرسشنامه استاندارد خلاقیت عابدی (که ابعاد سیالی، بسط، ابتکار و انعطاف پذیری را می سنجد) استفاده شد. داده ها با استفاده از آمار توصیفی (میانگین و انحراف معیار) و آمار استنباطی (آزمون تی برای گروه های مستقل) و با نرم افزار SPSS نسخه ۲۶ تحلیل شدند.یافته های پژوهش نشان داد که بین میانگین نمرات خلاقیت دانش آموزانی که با روش های فعال آموزش دیده اند و دانش آموزانی که با روش سنتی آموزش دیده اند، تفاوت معناداری وجود دارد (۰.۰۵ > P). میانگین نمره خلاقیت در گروه آموزش دیده با روش فعال به طور معناداری بالاتر از گروه سنتی بود. این تفاوت در تمامی مولفه های خلاقیت (سیالی، بسط، ابتکار و انعطاف پذیری) نیز به نفع گروه روش فعال مشاهده شد.نتایج این پژوهش با یافته های پژوهش های پیشین در داخل و خارج از کشور همسو است و نشان می دهد که روش های فعال تدریس با درگیر ساختن مستقیم دانش آموزان در فرآیند یادگیری، ایجاد فرصت برای کاوشگری، حل مسئله و بحث گروهی، بستری مناسب برای شکوفایی و پرورش خلاقیت فراهم می آورند. در مقابل، روش سنتی که بر حفظ طوطی وار مطالب و انفعال دانش آموز تاکید دارد، نمی تواند به اندازه کافی در پرورش تفکر واگرا و خلاقیت موثر باشد. بر این اساس، به برنامه ریزان و معلمان توصیه می شود که با برگزاری دوره های بازآموزی، زمینه را برای حرکت از تدریس سنتی به سمت روش های فعال و دانش آموزمحور فراهم آورند.

کلیدواژه ها:

روش تدریس سنتی ، روش های تدریس فعال ، خلاقیت ، دانش آموزان ، تفکر واگرا