سبکی - بلاغی غزلیات حافظ: رویکردی تطبیقی بین صورت و معنا

غزلیات حافظ به دلیل عمق معنایی و ظرافت های بیانی، همواره کانون مطالعات سبک شناختی و بلاغی بوده اند. این پژوهش به بررسی نقش صنعت «بدل بلاغی» به عنوان یکی از وجوه سبک ساز و معناآفرین در دیوان حافظ، با رویکردی تطبیقی بین صورت و معنا می پردازد. هدف تحقیق، تبیین کارکردهای سبکی و معناشناختی بدل بلاغی و تحلیل چگونگی پیوند این صنعت با جهان اندیشه ی حافظ است. روش پژوهش، توصیفی-تحلیلی با تکیه بر چارچوب سبک شناسی بلاغی و معناشناسی ساختگرا بوده و داده ها از طریق نمونه گیری هدفمند از ابیات حاوی بدل بلاغی گردآوری و بررسی شدند. یافته ها نشان می دهد بدل بلاغی در شعر حافظ فراتر از یک آرایه ی تزئینی، عنصری غالب و نظام مند است که بر پایه ی روابطی چون تشبیه، مجاز و کنایه شکل می گیرد. این شگرد از طریق ایجاد تقابل های معنایی، ایجاز پرمایه و ابهام هنری، در خدمت بازتاب جهان بینی پارادوکسیکال حافظ و انسجام بخشی به ساختار درونی غزل قرار دارد. در نتیجه، بدل بلاغی پلی استوار بین صورت بیان و لایه های معنایی شعر حافظ ایجاد می کند و کلیدی برای درک ایجاز و غنای تفسیری آن محسوب می شود. تحلیل این صنعت، الگویی برای مطالعه ی پیوند فرم و محتوا در متون کلاسیک فارسی ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

سبک شناسی بلاغی ، بدل بلاغی ، حافظ ، صورت و معنا ، معناشناسی ساختگرا