اثرپذیری تنوع صادراتی از واردات کالاهای واسطه ای و سرمایه ای؛ شواهدی از زیر بخش های صنعتی ایران

صادرات برای کشورهای در حال توسعه اهمیت حیاتی دارد و تنوع در صادرات صنعتی می تواند با افزایش بهره وری، جذب سرمایه گذاری، تثبیت درآمدهای ارزی و کاهش وابستگی به منابع طبیعی، مسیر رشد پایدار را هموار کند. یکی از روش های معمول برای ارتقا و تنوع بخشیدن به صادرات به ویژه در کشورهای در حال توسعه، بهره مندی از واردات کالاهای واسطه ای و سرمایه ای است.  بر همین  اساس در این مقاله اثر واردات کالاهای واسطه ای و سرمایه ای به همراه سایر عوامل موثر بر تنوع صادرات صنعتی ایران طی سال های ۱۳۸۵ تا ۱۴۰۰ با استفاده از داده های صنایع ایران در سطح کدهای دو رقمی ویرایش چهارم ISIC و مدل داده های تابلویی  بررسی شده است. یافته های تجربی نشان می دهد  واردات کالاهای واسطه ای و واردات سرمایه ای تاثیر مثبت و معناداری بر تنوع صادرات صنعتی ایران دارد؛  به طوری که با یک درصد افزایش واردات کالاهای سرمایه ای و واردات کالاهای واسطه ای، تنوع صادراتی به ترتیب ۰۱/۰ درصد و ۰۳۶/۰ درصد افزایش می یابد. همچنین بررسی جزئی تر نشان می دهد اثر واردات کالاهای واسطه ای و سرمایه ای بر تنوع صادراتی در زیر بخش های صنایع ایران متفاوت است؛  به طوری که در صنعت تولید مواد غذایی و تولید انواع آشامیدنی ها این اثر بالاترین مقدار در  بین صنایع  با کدهای دورقمی است و در صنعت تولید فرآورده های توتون و تنباکو، تولید داروها و فرآورده های دارویی شیمیایی وگیاهی، اثر  واردات کالاهای واسطه ای وسرمایه ای بر تنوع صادراتی صفر است. بنابراین، ضروری است سیاست های تجاری و صنعتی کشور با تمرکز بر تسهیل هدفمند واردات کالاهای واسطه ای و سرمایه ای در صنایع اثرپذیر، طراحی و اجرا شوند تا موجب انتقال فناوری و ارتقای تنوع صادراتی شوند. همچنین تخصیص حمایت ها باید بخشی و متناسب با ویژگی هر صنعت باشد تا از اتلاف منابع جلوگیری شود.

کلیدواژه ها:

تنوع صادراتی ، واردات کالای واسطه ای ، واردات کالای سرمایه ای ، زیر بخش های صنعت