بازیابی الگوهای قاعده افزایی در شعر اعتراض و شکست اجود مجبل خفاجی

یکی از شیوه های برجسته سازی زبان در متن ادبی، قاعده افزایی است که به مکتب فرمالیسم روس برمی گردد. در این شیوه، قواعدی بر زبان معیار افزوده می شود و کاربست آن توسط صاحب اثر، منجر به آفرینش ادبی می گردد. به اعتقاد یاکوبسن (زبان شناس روسی)، قاعده افزایی همان توازی است که با تکرار کلامی تجلی می یابد.الگوهای قاعده افزایی در سطوح توازی( آوایی، واژگانی، نحوی) قابل واکاوی است؛ چرا که صنعت های ایجاد شده از طریق توازی، دارای ماهیتی یکسان نیستند.اجود مجبل خفاجی یکی از شاعران ادبیات پایداری عراق است که فقر، غربت، جنگ، استبداد و بی عدالتی کشورش، او را به بازتاب گسترده مفاهیم اعتراض و شکست در سروده هایش واداشت. نگارندگان در این جستار کوشیده اند تا با روش توصیفی-تحلیلی به تبیین مفاهیم اعتراض و شکست از طریق بازیابی الگوهای قاعده افزایی بپردازند.هدف از این جستار، نمایاندن توانایی شاعر در کاربست ظرفیت های زبانی جهت ترسیم مفاهیم اعتراض و شکست است که تاکنون مورد واکاوی قرار نگرفته است.برآیند نهایی جستار حاضر حاکی از آن است که هدف اصلی شاعر از کاربست الگوهای قاعده افزایی علاوه بر ارتقای سطح موسیقایی و تصویرپردازی مفاهیم اعتراض و شکست، رنج گریزی و رهایی از چالش های فکری و درونی است.شاعر در توازی آوایی با تکرار واکه درخشان(آ) و همخوان های انسدادی(باء، دال) به ترسیم فضای اعتراض و با تکرار واکه بم و تیره(ا) و همخوان های سایشی(فاء، سین) به ترسیم فضای شکست می پردازد. او توازی واژگانی را جهت انسجام و همبستگی و توازی نحوی را بسان ابزاری جهت تاکید و تثبیت تصاویر شعری به کار می برد، چرا که تکرار ساخت های نحوی، منجر به شکل گیری شبکه منظمی در متن شعری می گردد.

کلیدواژه ها:

قاعده افزایی ، توازی آوایی ، توازی واژگانی ، توازی نحوی ، اجود مجبل خفاجی