واکاوی بایسته های حقوقی مدیریت یکپارچه خدمات شهری در ایران؛ از چالش های ساختاری تا الزامات نوین زیست محیطی و شهر هوشمند

مدیریت خدمات شهری به عنوان گسترده ترین ساحت حضور شهرداری در زندگی روزمره شهروندان، نه صرفا مجموعه ای از اقدامات اجرایی، بلکه شبکه ای پیچیده از روابط حقوقی، تعهدات قانونی و مسئولیت های مدنی و کیفری است. این مقاله با نگاهی فراتر از رویکرد سنتی به ماده ۵۵ قانون شهرداری، به واکاوی نظام حقوقی حاکم بر خدمات شهری در پرتو تحولات تقنینی دو دهه اخیر، الزامات زیست محیطی نوین و ضرورت های شهر هوشمند می پردازد. پژوهش حاضر با بهره گیری از روش توصیفی-تحلیلی و با استناد به آرای وحدت رویه دیوان عدالت اداری، رویه قضایی محاکم و تحلیل تطبیقی با حقوق فرانسه و آلمان، تصویری جامع از چالش های ساختاری (نظیر پراکندگی قوانین، ناپایداری منابع مالی و ضعف ضمانت های اجرایی) و چالش های نوین (مدیریت پسماندهای الکترونیک، آلودگی های صوتی و نوری، اقتصاد چرخشی، هوشمندسازی و حقوق بین الملل محیط زیست) ترسیم می کند. یافته های تحقیق نشان می دهد گذار از مدیریت سنتی به مدیریت یکپارچه و هوشمند خدمات شهری، نیازمند بازنگری اساسی در قوانین موجود، ایجاد منابع درآمدی پایدار از طریق عوارض سبز و مشارکت عمومی-خصوصی، تقویت مسئولیت اجتماعی بنگاه ها و پذیرش نظریه های نوین مسئولیت مدنی مبتنی بر جبران کامل خسارت است. مقاله با ارائه راهکارهای مشخص در سه حوزه تقنینی، اجرایی و قضایی، الگویی برای تحول نظام حقوقی خدمات شهری در ایران پیشنهاد می دهد.

کلیدواژه ها:

مدیریت یکپارچه خدمات شهری ، اقتصاد چرخشی پسماند ، حقوق شهر هوشمند ، مسئولیت مدنی زیست محیطی ، تحلیل تطبیقی حقوق شهری ، عوارض سبز ، پسماند الکترونیک.