جایگاه حقوقی اصل احتیاط در مدیریت ریسک های شهری مرتبط با شهرداریها

اصل احتیاط به عنوان یکی از اصول بنیادین حقوق عمومی و حقوق محیط زیست، نقش مهمی در هدایت سیاست گذاری های پیشگیرانه در حوزه مدیریت ریسک های شهری ایفا می کند. این اصل بر آن است که در شرایط وجود عدم قطعیت علمی نسبت به وقوع یا شدت یک خطر، نهادهای حاکمیتی و مدیریت شهری مکلف اند با اتخاذ تدابیر پیشگیرانه از بروز خسارات جبران ناپذیر به جان، مال و محیط زیست شهروندان جلوگیری کنند. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی–تحلیلی و با تکیه بر منابع حقوقی داخلی و اسناد بین المللی، به بررسی جایگاه حقوقی اصل احتیاط در نظام مدیریت ریسک های شهری می پردازد. یافته ها نشان می دهد که اگرچه در نظام حقوقی ایران اشاره های پراکنده ای به مفاهیم پیشگیری، ایمنی و صیانت از حقوق شهروندان وجود دارد، اما تصریح مستقل و نظام مند به اصل احتیاط در قوانین مدیریت شهری مشاهده نمی شود. در مقابل، در اسناد بین المللی مدیریت بحران و توسعه پایدار شهری، این اصل به عنوان مبنایی برای تصمیم گیری در شرایط عدم قطعیت به رسمیت شناخته شده است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که نهادینه سازی اصل احتیاط در ساختار حقوقی مدیریت شهری می تواند منجر به تقویت رویکرد پیشگیرانه، کاهش هزینه های ناشی از حوادث شهری، ارتقای مسئولیت پذیری نهادهای خدمات رسان و افزایش تاب آوری شهرها در برابر مخاطراتی نظیر آتش سوزی، زلزله و بحران های زیست محیطی شود. در نهایت، پیشنهاد می شود که قانون گذار با تبیین صریح اصل احتیاط در قوانین مدیریت شهری و تدوین دستورالعمل های اجرایی، بستر لازم برای اعمال موثر این اصل در فرآیند ارزیابی و کنترل ریسک های شهری را فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

اصل احتیاط ، مدیریت ریسک شهری ، حقوق عمومی ، ایمنی شهری ، پیشگیری از مخاطرات