دانش آموز در مرکز یادگیری: نگاهی تحولی–تربیتی به رشد، انگیزش و یادگیری معنادار

هدف پژوهش حاضر تبیین نقش رویکرد دانش آموزمحور در ارتقای یادگیری معنادار با تاکید بر مولفه های تحولی و انگیزشی دانش آموزان است. این پژوهش با رویکرد کیفی–توصیفی و در بستر واقعی کلاس درس انجام شد و تلاش گردید تجربه زیسته دانش آموزان از فرایند یادگیری مورد واکاوی قرار گیرد. داده ها از طریق مشاهده هدفمند کلاس، مصاحبه های نیمه ساختاریافته با دانش آموزان و ثبت یادداشت های تاملی معلم گردآوری و سپس با بهره گیری از تحلیل توصیفی–تفسیری و کدگذاری مفهومی تحلیل شد. یافته ها نشان داد تمرکز بر دانش آموز به عنوان کنشگر فعال یادگیری، با افزایش انگیزش درونی، احساس شایستگی، مشارکت فعال و تعمیق درگیری شناختی همراه است و این مولفه ها به صورت تعاملی زمینه شکل گیری یادگیری معنادار و پایدار را فراهم می سازند. همچنین توجه به تفاوت های فردی، ویژگی های تحولی و نیازهای هیجانی دانش آموزان، نقش تعیین کننده ای در بهبود کیفیت یادگیری و ارتقای تجربه آموزشی آنان ایفا می کند. نتایج پژوهش بر ضرورت بازنگری در الگوهای آموزشی معلم محور و حرکت به سوی طراحی محیط های یادگیری دانش آموزمحور در چارچوب روان شناسی تحولی و تربیتی تاکید دارد و می تواند مبنایی برای تصمیم گیری های آموزشی و تربیتی در سطح مدرسه و نظام آموزشی باشد.

کلیدواژه ها:

دانش آموزمحوری ، یادگیری معنادار ، انگیزش تحصیلی ، مشارکت فعال ، روان شناسی تحولی ، آموزش و یادگیری