تاثیر روش های خود ارزیابی بر بهبود عملکرد تحصیلی دانش آموزان

در عصر کنونی که نظام های آموزشی پیوسته در پی یافتن راهکارهای موثر برای ارتقای کیفیت یادگیری هستند، توجه به نقش فعال دانش آموز در فرایند یاددهی‑یادگیری اهمیتی دوچندان یافته است. رویکردهای سنتی سنجش که عمدتا معلم محور بوده و دانش آموز را عنصری منفعل در نظر می گرفتند، دیگر پاسخگوی نیازهای پیچیده دنیای امروز نیستند. در این میان، خودارزیابی به عنوان یکی از مولفه های کلیدی ارزشیابی توصیفی و رویکردهای نوین سنجش، جایگاهی ویژه یافته است. خودارزیابی فرایندی است که در آن دانش آموزان با مشارکت فعال در قضاوت درباره کیفیت یادگیری و پیشرفت تحصیلی خود، نسبت به نقاط قوت و ضعفشان آگاهی می یابند و در نتیجه، مسئولیت بیشتری برای یادگیری خویش بر عهده می گیرند. این فرایند، صرفا به نمره دادن به عملکرد خود محدود نمی شود، بلکه شامل تامل عمیق بر فرایند یادگیری، شناسایی شکاف های دانشی و ترسیم مسیرهای بهبود است. اهمیت پرداختن به این موضوع از آنجا ناشی می شود که نظام های آموزشی، علاوه بر انتقال دانش، وظیفه پرورش افرادی خلاق، نقاد و یادگیرنده مادام العمر را بر عهده دارند و خودارزیابی بستری مناسب برای تحقق این هدف فراهم می آورد. با وجود تاکید نظری فراوان بر مزایای خودارزیابی، مساله اصلی پژوهش حاضر، ابهام در چگونگی تاثیرگذاری این روش ها بر بهبود عملکرد تحصیلی دانش آموزان در عمل است. به عبارت دیگر، اگرچه بسیاری از صاحب نظران بر نقش مثبت خودارزیابی در افزایش خودتنظیمی، انگیزش و در نتیجه پیشرفت تحصیلی اتفاق نظر دارند، اما چگونگی این تاثیر و ابعاد گوناگون آن در محیط های واقعی کلاس درس نیازمند واکاوی دقیق تری است. از این رو، با گردآوری و تبیین یافته های پژوهشی موجود، تصویری روشن از تاثیر روش های خودارزیابی بر ابعاد مختلف عملکرد تحصیلی ارائه می دهد و به این پرسش بنیادین پاسخ می گوید که چگونه می توان از ظرفیت های این رویکرد ارزشیابی برای توانمندسازی دانش آموزان و ارتقای کیفیت یادگیری آنان بهره جست.

کلیدواژه ها:

خودارزیابی ، عملکرد تحصیلی ، دانش آموزان ، یادگیری خودتنظیم ، ارزشیابی توصیفی