چگونه می توان مهارت حل مسئله را در دانش آموزان تقویت کرد؟ تجارب دبیران ریاضی

مهارت حل مسئله، یکی از اساسی ترین اهداف آموزش ریاضی و از مهم ترین توانایی های مورد نیاز دانش آموزان برای مواجهه با چالش های دنیای واقعی است. با وجود تاکید گسترده بر این مهارت در اسناد فرادستی و برنامه های درسی، بسیاری از دانش آموزان در حل مسائل ریاضی با دشواری مواجه هستند و معلمان همواره به دنبال راهکارهایی برای تقویت این توانایی در آن ها می باشند. این مقاله با رویکردی کیفی و توصیفی به واکاوی تجارب زیسته دبیران ریاضی در زمینه چگونگی تقویت مهارت حل مسئله در دانش آموزان می پردازد. مشارکت کنندگان در پژوهش، دبیران باتجربه ریاضی بودند که در این حوزه موفق عمل کرده بودند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق گردآوری و به روش تحلیل مضمون (تماتیک) مورد تحلیل قرار گرفت. یافته های پژوهش در شش مضمون اصلی سازماندهی شد: ۱) ایجاد نگرش مثبت و باورپذیری: تغییر نگرش دانش آموزان از «نمی توانم» به «می توانم» و کاهش اضطراب ریاضی؛ ۲) آموزش گام های حل مسئله: آشنایی دانش آموزان با مراحل چهارگانه حل مسئله (درک مسئله، طرح نقشه، اجرای نقشه و بازنگری) و تمرین عملی آن ها؛ ۳) استفاده از مسائل متنوع و چالش برانگیز: بهره گیری از مسائل غیرمعمول، چندمرحله ای و مرتبط با دنیای واقعی برای درگیر کردن ذهن دانش آموزان؛ ۴) ایجاد فضای تعاملی و مشارکتی: تشویق دانش آموزان به کار گروهی، بحث و گفتگو درباره راه حل های مختلف و یادگیری از همکلاسی ها؛ ۵) هدایت گری به جای آموزش مستقیم: نقش معلم به عنوان تسهیل گر و راهنما به جای انتقال دهنده صرف دانش؛ و ۶) ارائه بازخورد موثر و به موقع: تمرکز بر فرایند حل مسئله، نه فقط پاسخ نهایی، و تشویق دانش آموزان به تامل بر روی اشتباهات خود. نتیجه گیری مقاله بر این اصل استوار است که تقویت مهارت حل مسئله، فرایندی زمان بر و نیازمند صبر، تمرین مداوم و تغییر رویکرد معلم از آموزش مستقیم به تسهیل گری است. دبیران ریاضی می توانند با به کارگیری این راهبردها، زمینه را برای پرورش دانش آموزانی خلاق، نقاد و مسئله یاب فراهم آورند.

کلیدواژه ها:

مهارت حل مسئله ، تدریس ریاضی ، تجارب دبیران ، رویکرد کیفی ، راهبردهای آموزشی ، تفکر انتقادی