تحلیل تاثیر بازخورد توصیفی بر خودتنظیمی تحصیلی دانش آموزان ابتدایی

خودتنظیمی تحصیلی به عنوان یکی از مولفه های مهم موفقیت تحصیلی، توانایی دانش آموز در برنامه ریزی، هدایت، پایش و ارزیابی یادگیری خود تعریف می شود (Zimmerman, ۲۰۰۲). دانش آموزانی که مهارت های خودتنظیمی بالایی دارند، قادرند با تمرکز بیشتر، مدیریت زمان بهتر و استفاده موثر از منابع یادگیری، عملکرد تحصیلی خود را بهبود دهند. یکی از عوامل موثر در ارتقای خودتنظیمی، بازخورد معلم است که می تواند به صورت توصیفی، عملکرد دانش آموز را مورد توجه قرار دهد و راهکارهایی برای بهبود فرآیند یادگیری ارائه کند. بازخورد توصیفی، برخلاف نمره دهی سنتی، دانش آموز را در جریان نقاط قوت و ضعف خود قرار می دهد و او را به تفکر درباره فرآیند یادگیری و اصلاح رفتارهای تحصیلی ترغیب می کند. این نوع بازخورد به دانش آموز امکان می دهد تا هدف گذاری های کوتاه مدت و بلندمدت برای یادگیری خود تعیین کند و با ارزیابی مستمر پیشرفت خود، مهارت های خودتنظیمی را ارتقا دهد. تحقیقات نشان داده اند که بازخورد توصیفی می تواند انگیزش، تعهد و استقلال دانش آموزان در یادگیری را افزایش دهد و محیط کلاس را به فضایی فعال و پویا تبدیل کند (Black & Wiliam, ۲۰۰۹). در پژوهش حاضر، تاثیر بازخورد توصیفی بر خودتنظیمی تحصیلی دانش آموزان ابتدایی شهرستان اهواز استان خوزستان مورد بررسی قرار گرفت. جامعه آماری شامل دانش آموزان پسر دوره ابتدایی بود و نمونه ای ۱۰۰ نفره به روش تصادفی خوشه ای انتخاب شد. برای جمع آوری داده ها از پرسشنامه خودتنظیمی تحصیلی استاندارد و برنامه آموزشی بازخورد توصیفی استفاده شد. گروه آزمایش تحت آموزش بازخورد توصیفی و گروه کنترل با روش معمولی تدریس شد. داده ها با استفاده از آزمون های آماری T مستقل، T وابسته و تحلیل کوواریانس (ANCOVA) تحلیل گردید. نتایج نشان داد که بازخورد توصیفی تاثیر مثبت و معناداری بر خودتنظیمی تحصیلی دانش آموزان دارد. دانش آموزان گروه آزمایش پس از دریافت بازخورد توصیفی توانستند مهارت های برنامه ریزی، نظارت و ارزیابی یادگیری خود را تقویت کنند و استقلال و مسئولیت پذیری بیشتری در فرآیند یادگیری نشان دهند. همچنین، استفاده از بازخورد توصیفی موجب شد که دانش آموزان نگرش مثبت تری نسبت به یادگیری پیدا کنند و با انگیزه بیشتری در کلاس مشارکت داشته باشند. یافته ها حاکی از آن است که بازخورد توصیفی می تواند ابزار موثری برای معلمان در ارتقای خودتنظیمی تحصیلی دانش آموزان ابتدایی باشد و با ایجاد فضای یادگیری فعال، مشارکت و مسئولیت پذیری دانش آموزان را افزایش دهد. همچنین، این نوع بازخورد به دانش آموزان کمک می کند تا خطاها و نواقص خود را به طور هدفمند شناسایی کنند و با اصلاح رفتارهای تحصیلی، عملکرد تحصیلی خود را بهبود بخشند. با توجه به نتایج به دست آمده، توصیه می شود که معلمان دوره ابتدایی از بازخورد توصیفی به عنوان یک ابزار آموزشی منظم استفاده کنند و در طراحی فعالیت های کلاسی، فرصت های دریافت بازخورد مستمر را فراهم سازند. به کارگیری این روش می تواند مهارت های خودتنظیمی دانش آموزان، انگیزش درونی و استقلال یادگیری آنان را به شکل قابل توجهی ارتقا دهد و محیط کلاس را به فضایی فعال، جذاب و تعاملی تبدیل کند.

کلیدواژه ها:

بازخورد توصیفی ، خودتنظیمی تحصیلی ، دانش آموزان ابتدایی ، ان