عواقب واپسرانی و سرکوب احساسات و غرایز جنسی( مطالعه ای دینی- روانشناسی)

در جوامع انسانی، غریزه ی جنسی از بنیادی ترین نیروهای روانی است که در تداوم نسل و شکل دهی هویت فردی و اجتماعی نقش دارد. در عین حال، ادیان الهی به ویژه اسلام، چارچوب هایی اخلاقی و رفتاری برای هدایت این غریزه ارائه کرده اند تا از انحراف و آسیب های ناشی از افراط و تفریط در آن جلوگیری شود. با این حال، در برخی سنت ها و نظام های ارزشی، به جای «هدایت»، شاهد «سرکوب کامل» یا واپس رانی ناخودآگاه این تمایلات هستیم که می تواند آثار پیچیده ای بر سلامت روان و رفتار فرد بر جای گذارد. از منظر روان شناسی، نظریه های فروید، یونگ و سایر روانکاوان نشان می دهد که واپس رانی میل جنسی در ضمیر ناخودآگاه می تواند موجب شکل گیری تنش های درونی، اضطراب، افسردگی، رفتارهای وسواسی یا حتی انحرافات جبران گرایانه شود. فردی که احساسات طبیعی خود را به دلیل فشارهای بیرونی یا درونی ناپذیرفتنی می داند، به تدریج عزت نفس خود را تضعیف کرده و ممکن است در روابط عاطفی و اجتماعی نیز دچار اختلال شود. از دیدگاه دینی، سرکوب جنسی به صورت مطلق نه مطلوب است و نه کارآمد؛ بلکه کنترل، تقوا و هدایت آگاهانه ی غریزه در مسیر مشروع و سالم توصیه می شود. آموزه های اسلامی با تاکید بر ازدواج، رعایت حیا، پرهیز از تحریکات بی جا و تقویت معنویت، راهی میانه برای ارضای نیازهای طبیعی در چارچوب اخلاقی ارائه می دهند. در واقع، دین نه سرکوب بلکه تنظیم نمودن را هدف می گیرد؛ یعنی تنظیم و تعالی دادن به تمایلات، نه نابودی آن ها. از منظر اجتماعی، جامعه ای که امکان بروز سالم احساسات انسانی را فراهم نکند، زمینه ی رشد دوگانگی شخصیتی، ریاکاری عاطفی، یا بروز ناهنجاری هایی چون خشونت، مزاحمت های خیابانی، و حتی بحران های خانوادگی را فراهم می سازد. در مقابل، فراهم کردن فضای گفت وگو، آموزش سلامت جنسی، و پذیرش علمی این نیازها، موجب آرامش روانی و کاهش آسیب های اخلاقی و رفتاری می شود.روش پژوهش: این مقاله به روش مروری و کتابخانه ای و با شیوه توصیفی-تحلیلی انجام شده است. یافته ها: سرکوب یا واپس رانی غرایز جنسی نه تنها موجب اختلالات روانی و عاطفی می شود، بلکه به بروز رفتارهای جبران گرایانه چون اعتیاد، انزوا، سردی روابط زناشویی، و پرخاشگری پنهان نیز منجر می گردد. فرد در این وضعیت دچار تعارض میان ارزش های درونی و نیازهای طبیعی خود شده و برای رفع تنش ممکن است به مسیرهای ناسالم روی آورد. راهکارهای پیشنهادی بر اساس نتایج پژوهش شامل: آموزش جامع و علمی در زمینه سلامت جنسی در کنار تربیت دینی، ایجاد فضای گفت وگوی آزاد و غیرقضاوت گرانه درباره تمایلات انسانی، تقویت معنویت و خودآگاهی از طریق عبادت و مراقبه و فراهم کردن شرایط ازدواج آسان و پایدار است. همچنین مشاوره روان شناختی مبتنی بر رویکرد دینی–انسان گرایانه می تواند به افراد کمک کند تا میل جنسی را نه به عنوان خطا، بلکه به عنوان نیروی طبیعی در مسیر رشد شخصیتی و مسئولیت اخلاقی خود درک کنند. ترکیب این راهکارها به ایجاد تعادل میان نیاز جسمی، روانی و اخلاقی انسان می انجامد و زمینه ساز جامعه ای سالم تر از نظر روان و رفتار خواهد بود.

کلیدواژه ها:

میل جنسی ، غرایز ، واپس رانی ، سرکوب