از برنامه ریزی آموزشی تا بالندگی دانش آموزان در مدرسه ابتدایی

دوره ابتدایی، سنگ بنای نظام آموزشی و بستر اصلی شکل گیری ساختارهای شناختی، عاطفی و اجتماعی دانش آموزان است. در این مرحله حساس از رشد، کیفیت و جهت گیری برنامه ریزی آموزشی نقشی تعیین کننده در تحقق «بالندگی همه جانبه» ایفا می کند. این مقاله بر این فرض استوار است که برنامه ریزی آموزشی کارآمد، فراتر از تدوین محتوای صرف، باید یک فرآیند استراتژیک و منعطف باشد که اهداف تربیتی را با نیازهای رشدی منحصر به فرد دانش آموزان ابتدایی پیوند دهد. تحلیل نشان می دهد که برنامه ریزی سنتی که صرفا بر انتقال دانش متمرکز است، قادر به پاسخگویی به پیچیدگی های بالندگی در حوزه های مهارت های زندگی، سواد عاطفی و تفکر نقادانه نیست. تمرکز اصلی این پژوهش بر تبیین نقش اساسی برنامه ریزی در تسهیل رشد شناختی، از طریق فعالیت های اکتشافی و پروژه محور، و تقویت ابعاد عاطفی و اجتماعی از طریق طراحی فرصت های یادگیری مشارکتی است. چالش های پیش روی نظام برنامه ریزی در ایران، از جمله عدم تناسب محتوای کتب درسی با واقعیت های محلی و شکاف میان نظریه و عمل در کلاس های درس، نیازمند یک بازنگری پارادایمی است. این بازنگری باید مبتنی بر رویکردی انسان محور باشد که در آن، دانش آموز به عنوان عاملیت فعال در فرآیند یادگیری خود تلقی شود. نتیجه گیری می شود که بالندگی تنها از طریق اجرای موفق برنامه درسی محقق نمی شود، بلکه مستلزم هم افزایی میان برنامه ریزی مدون، اجرای انعطاف پذیر توسط معلم، محیط حمایتی مدرسه و ارزشیابی های مبتنی بر شایستگی و عملکرد است. این مقاله با تاکید بر ضرورت یکپارچه سازی اجزای سه گانه یادگیری (برنامه، معلم و محیط)، راهکارهایی برای حرکت از یک برنامه ریزی دستوری به یک نظام برنامه ریزی پویا و بالنده ساز پیشنهاد می دهد.

کلیدواژه ها:

برنامه ریزی آموزشی ، بالندگی دانش آموزان ، دوره ابتدایی ، برنامه درسی ، معلم ابتدایی ، ارزشیابی تحولی