آموزش و پرورش و بازتولید نابرابری اجتماعی

نظام آموزش و پرورش، علی رغم اهداف اعلامی مبنی بر فراهم آوردن فرصت های برابر و ارتقای تحرک اجتماعی، در عمل کارکردی پیچیده و دوگانه در جامعه ایفا می کند. این مقاله با بهره گیری از نظریه های انتقادی علوم اجتماعی، به ویژه آثار بوردیو، آلتوسر و کالینز، به تحلیل چگونگی بازتولید نابرابری های ساختاری اجتماعی (طبقاتی، جنسیتی و منطقه ای) از طریق سازوکارهای رسمی و پنهان نظام آموزشی می پردازد. تمرکز اصلی بر نقش سرمایه فرهنگی، برنامه های درسی پنهان، فرآیندهای ارزشیابی و نقد مفهوم شایسته سالاری در تداوم شکاف های اجتماعی است. با بررسی مطالعات موردی در بافت ایران و جهان، این پژوهش نشان می دهد که آموزش نه تنها عاملی برای خنثی سازی نابرابری نیست، بلکه غالبا به تشدید و مشروعیت بخشی به توزیع ناعادلانه امتیازات و موقعیت ها کمک می کند. در نهایت، راهکارهای سیاستی برای ایجاد نظامی آموزشی عادلانه تر ارائه می شود.

کلیدواژه ها:

آموزش و پرورش ، نابرابری اجتماعی ، سرمایه فرهنگی ، بازتولید اجتماعی ، شایسته سالاری ، برنامه درسی پنهان ، تحرک اجتماعی.