توسعه مدل تلفیقی آموزش هیجانی– اجتماعی در برنامه درسی درون کلاسی

پژوهش حاضر با هدف توسعه و اعتباربخشی مدل تلفیقی آموزش هیجانی–اجتماعی (SEL) در برنامه درسی درون کلاسی انجام شده است. در دهه های اخیر، با گسترش رویکردهای کل نگر در تعلیم و تربیت و تاکید بر پرورش شایستگی های غیرشناختی، چارچوب های بین المللی متعددی بر ضرورت ادغام نظام مند مهارت های هیجانی–اجتماعی در برنامه های رسمی آموزش تاکید کرده اند؛ از جمله چارچوب شایستگی های پنج گانه ارائه شده توسط CASEL که شامل خودآگاهی، خودمدیریتی، آگاهی اجتماعی، مهارت های رابطه ای و تصمیم گیری مسئولانه است. با این حال، در بسیاری از نظام های آموزشی، این مهارت ها به صورت برنامه های فوق برنامه یا کارگاه های مقطعی ارائه می شوند و کمتر در بطن فرایند یاددهی–یادگیری در کلاس درس ادغام شده اند.این پژوهش با رویکرد آمیخته اکتشافی انجام شد. در مرحله کیفی، با بهره گیری از روش تحلیل مضمون و انجام مصاحبه های نیمه ساختاریافته با صاحب نظران حوزه برنامه ریزی درسی، روان شناسی تربیتی و معلمان باتجربه، مولفه ها و شاخص های مدل استخراج و کدگذاری شد. روایی محتوایی مولفه ها از طریق روش دلفی و اخذ نظر خبرگان تایید گردید. در مرحله کمی، به منظور بررسی برازش مدل، پرسشنامه ای محقق ساخته تدوین و پس از اجرای آزمایشی، داده های حاصل از نمونه ای از معلمان دوره ابتدایی و متوسطه با استفاده از تحلیل عاملی تاییدی و مدل یابی معادلات ساختاری تحلیل شد. نتایج نشان دهنده برازش مطلوب مدل پیشنهادی و همبستگی معنادار بین ابعاد هیجانی–اجتماعی و مولفه های برنامه درسی بود.مدل نهایی از چهار بعد اصلی شامل اهداف، محتوا، راهبردهای یاددهی–یادگیری و ارزشیابی تشکیل شده است. در بعد اهداف، علاوه بر اهداف شناختی، اهداف عاطفی و اجتماعی به صورت صریح و عملیاتی تعریف شده اند. در بعد محتوا، فعالیت های یادگیری مسئله محور، مشارکتی و مبتنی بر موقعیت های واقعی زندگی طراحی شده اند تا فرصت تمرین مهارت های هیجانی–اجتماعی فراهم شود.

کلیدواژه ها:

آموزش هیجانی–اجتماعی ، برنامه درسی درون کلاسی ، مدل تلفیقی ، شایستگی های هیجانی ، یادگیری اجتماعی–عاطفی ، تربیت کل نگر.