آینده شناسی نقش معلم انسانی در تقابل با معلم هوش مصنوعی: بحران ها، مدل های هم افزایی و بازتعریف هویت حرفه ای

هدف: پژوهش حاضر با هدف آینده شناسی نقش معلم انسانی در مواجهه با گسترش روزافزون هوش مصنوعی (به ویژه معلم های مبتنی بر هوش مصنوعی) و واکاوی بحران های پیش رو، مدل های هم افزایی و ضرورت بازتعریف هویت حرفه ای معلمان انجام شده است. روش: این پژوهش از نوع کیفی و با رویکرد تحلیل محتوای استقرایی انجام شد. جامعه پژوهش شامل کلیه اسناد، مقالات و منابع معتبر داخلی و خارجی در بازه زمانی ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ بود که با روش نمونه گیری هدفمند، ۴۵ منبع مرتبط انتخاب و با استفاده از روش کدگذاری باز و محوری مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته ها: تحلیل ها نشان داد که بحران های پیش روی معلمان شامل "آتروفی تفکر" در دانش آموزان به دلیل اتکای بیش از حد به هوش مصنوعی، کاهش عاملیت انسانی و ترک فعل حرفه ای معلمان، و شکاف عاطفی-تربیتی در فرآیند یادگیری است. مدل های هم افزایی شناسایی شده شامل پنج سطح هم تیمی (تعاملاتی، موقعیتی، عملیاتی، راهبردی و هم افزاینده) و رویکردهای چهارگانه تدریس مشترک (مکمل، مشارکتی، مربیگری و تسهیلگری) بودند. نتیجه گیری: گذار موفق از الگوی سنتی به الگوی هم افزایی مستلزم بازتعریف هویت حرفه ای معلم از "منبع انحصاری دانش" به "طراح سیستم یادگیری" و کسب شایستگی های جدید مانند سواد هوش مصنوعی، توانایی بافندگی آموزشی و طراحی ارزشیابی های اصیل است. همچنین نیاز به بازنگری در برنامه های درسی تربیت معلم و تدوین چارچوب های اخلاقی برای تعامل انسان و هوش مصنوعی ضروری به نظر می رسد.

کلیدواژه ها:

معلم هوش مصنوعی ، هم افزایی انسان و هوش مصنوعی ، بازتعریف هویت حرفه ای ، عاملیت معلم ، تدریس مشترک ، آینده پژوهی آموزشی