ارزیابی کارایی نظام اولویت بندی طرح های عمرانی شهری بر پایه روش های تصمیم گیری چندمعیاره

رشد شتابان شهرنشینی، محدودیت منابع مالی و پیچیدگی مسائل مدیریت شهری، ضرورت استقرار نظام های کارآمد برای اولویت بندی طرح های عمرانی شهری را دوچندان کرده است. در این میان، اتخاذ تصمیم های بهینه در تخصیص منابع، مستلزم بهره گیری از رویکردهای علمی و نظام مند است که بتوانند همزمان معیارهای اقتصادی، اجتماعی، فنی، زیست محیطی و نهادی را در فرآیند تصمیم گیری لحاظ کنند. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی کارایی نظام اولویت بندی طرح های عمرانی شهری بر پایه روش های تصمیم گیری چندمعیاره (MCDM) انجام شده است.روش تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی–تحلیلی است. در این پژوهش، پس از شناسایی و دسته بندی معیارهای موثر بر اولویت بندی پروژه های عمرانی شهری از طریق مطالعات اسنادی و نظر خبرگان، یک چارچوب تصمیم گیری چندمعیاره طراحی شد. برای وزن دهی معیارها و رتبه بندی طرح ها، از روش های متداول تصمیم گیری چندمعیاره استفاده گردید تا امکان مقایسه همزمان گزینه ها با توجه به معیارهای کمی و کیفی فراهم شود. داده های مورد نیاز از اسناد برنامه ریزی شهری، گزارش های فنی پروژه ها و نظرات متخصصان حوزه مدیریت و برنامه ریزی شهری استخراج و تحلیل شدند.یافته های پژوهش نشان می دهد که به کارگیری روش های تصمیم گیری چندمعیاره، دقت و شفافیت نظام اولویت بندی طرح های عمرانی شهری را به طور معناداری افزایش می دهد و از غلبه تصمیم های سلیقه ای و تک بعدی جلوگیری می کند. نتایج همچنین بیانگر آن است که معیارهای اقتصادی و میزان تاثیر اجتماعی پروژه ها بیشترین وزن را در فرآیند تصمیم گیری به خود اختصاص داده اند، در حالی که معیارهای زیست محیطی و پایداری شهری در بسیاری از موارد کمتر مورد توجه قرار گرفته اند. این امر نشان دهنده ضرورت بازنگری در نظام های موجود و حرکت به سوی الگوهای تصمیم گیری متوازن و پایدار است.در مجموع، نتایج این تحقیق تایید می کند که استفاده نظام مند از روش های تصمیم گیری چندمعیاره می تواند به عنوان ابزاری موثر در بهبود کارایی، عدالت فضایی و اثربخشی تخصیص منابع در طرح های عمرانی شهری مورد استفاده مدیران و برنامه ریزان شهری قرار گیرد. چارچوب پیشنهادی پژوهش، قابلیت تعمیم به سایر شهرها و مقیاس های مختلف برنامه ریزی شهری را داشته و می تواند مبنایی برای ارتقای نظام تصمیم سازی در مدیریت شهری باشد.کلیدواژه هااولویت بندی طرح های عمرانی شهری، تصمیم گیری چندمعیاره، مدیریت شهری، تخصیص منابع، ارزیابی کارایی