نقش مشارکت شهروندان در بهبود نظام پاسخگویی مدیریت شهری

پاسخگویی به عنوان یکی از ارکان اساسی حکمرانی شهری مطلوب، نقش تعیین کننده ای در افزایش اعتماد عمومی، ارتقای کیفیت خدمات شهری و بهبود کارآمدی مدیریت شهری ایفا می کند. در این میان، مشارکت شهروندان به عنوان یک سازوکار اجتماعی و نهادی، می تواند به طور مستقیم و غیرمستقیم نظام پاسخگویی مدیریت شهری را تقویت نماید. هدف پژوهش حاضر، تبیین نقش مشارکت شهروندان در بهبود نظام پاسخگویی مدیریت شهری و شناسایی سازوکارهای موثر آن در فرآیندهای تصمیم گیری، اجرا و نظارت شهری است.این مطالعه با رویکردی تحلیلی–تبیینی و مبتنی بر ادبیات نظری مدیریت شهری، حکمرانی مشارکتی و سرمایه اجتماعی، ابعاد مختلف مشارکت شهروندان شامل مشارکت اطلاعاتی، مشورتی، تصمیم گیری و نظارتی را مورد بررسی قرار می دهد. یافته های پژوهش نشان می دهد که مشارکت فعال و هدفمند شهروندان می تواند از طریق افزایش شفافیت، تقویت نظارت اجتماعی، بهبود جریان اطلاعات و ارتقای مسئولیت پذیری مدیران شهری، زمینه ساز شکل گیری نظام پاسخگویی موثر و پایدار گردد. همچنین نتایج حاکی از آن است که وجود بسترهای نهادی مناسب، اعتماد متقابل میان شهروندان و نهادهای شهری، و بهره گیری از ابزارهای نوین ارتباطی و فناوری های دیجیتال، نقش مهمی در اثربخشی مشارکت شهروندان در ارتقای پاسخگویی مدیریت شهری دارند.در مجموع، پژوهش حاضر تاکید می کند که بدون مشارکت معنادار شهروندان، تحقق پاسخگویی واقعی در مدیریت شهری با چالش های جدی مواجه خواهد بود. تقویت مشارکت شهروندی نه تنها به بهبود نظام پاسخگویی منجر می شود، بلکه می تواند به افزایش مشروعیت تصمیمات شهری، رضایت مندی عمومی و پایداری توسعه شهری نیز کمک نماید. نتایج این پژوهش می تواند به عنوان مبنایی کاربردی برای سیاست گذاران، مدیران شهری و برنامه ریزان در جهت طراحی و اجرای الگوهای نوین حکمرانی شهری مبتنی بر مشارکت و پاسخگویی مورد استفاده قرار گیرد.کلیدواژه ها: مشارکت شهروندان، پاسخگویی، مدیریت شهری، حکمرانی شهری، شفافیت، نظارت اجتماعی