آموزش ارزش ها و اخلاق در نظام آموزشی: از نظریه تا اجرا

پژوهش حاضر با هدف واکاوی چیستی، چرایی و چگونگی آموزش ارزش ها و اخلاق در نظام های آموزشی و تبیین چالش ها و الزامات گذار از مبانی نظری به اجرای موثر در محیط مدرسه و کلاس درس تدوین یافته است. در شرایطی که جوامع بشری با شتابی بی سابقه در حال تجربه تحولات عمیق در عرصه های فناورانه، فرهنگی و اجتماعی هستند، مسئله تربیت اخلاقی و ارزشی نسل نو به یکی از دغدغه های اصلی و حیاتی نظام های آموزشی در سراسر جهان تبدیل شده است. اگرچه در باب ضرورت آموزش ارزش ها و اخلاق در مدارس، توافقی نسبتا عمومی وجود دارد، اما پرسش اساسی آن است که چگونه می توان از انبوه نظریه های هنجارین و فلسفه های اخلاقی، برنامه های درسی و روش های تربیتی عملی و اثربخشی استخراج کرد که بتواند در بستر پیچیده و پویای کلاس درس، زمینه ساز درونی سازی ارزش ها و شکل گیری منش اخلاقی در دانش آموزان گردد. این مقاله که با روش توصیفی-تحلیلی و با بهره گیری گسترده از منابع کتابخانه ای و اسناد علمی معاصر نگاشته شده، بر این باور است که شکاف عمیق میان نظریه و عمل در حوزه آموزش ارزش ها، یکی از مهمترین موانع تحقق اهداف تربیت اخلاقی است. یافته های تحقیق حاکی از آن است که گذار موفق از نظریه به اجرا، مستلزم طراحی برنامه های درسی تلفیقی، توانمندسازی معلمان برای ایفای نقش الگویی و تسهیل گری، ایجاد جو اخلاقی و فرهنگ مدرسه ای حمایت کننده، و نیز مشارکت فعال خانواده ها و جامعه در این فرایند پیچیده و چندوجهی است. در پایان، مقاله با آسیب شناسی چالش های پیش رو در سه سطح نظری، برنامه درسی و اجرایی، راهکارهایی عملی و مبتنی بر شواهد پژوهشی برای نیل به نظامی کارآمد در آموزش ارزش ها و اخلاق ارائه می نماید.

کلیدواژه ها:

آموزش ارزش ها ، تربیت اخلاقی ، برنامه درسی ، منش اخلاقی ، جو اخلاقی مدرسه ، نقش معلم ، نظریه تا عمل