بررسی چگونگی تلفیق فرهنگ بومی و جهانی در محتوای آموزشی

پژوهش حاضر با هدف واکاوی چیستی، چرایی و چگونگی تلفیق مولفه های فرهنگ بومی و جهانی در محتوای آموزشی نظام های تعلیم و تربیت و ارائه چارچوبی نظری و عملی برای دستیابی به برنامه درسی تلفیقی، هویت بخش و آینده نگر در عصر جهان یشدن تدوین یافته است. در شرایطی که فرایند جهان یشدن با سرعتی شگرف در حال دگرگون سازی ابعاد مختلف زندگی بشری است، نظام های آموزشی به مثابه نهادهای اصلی فرهنگ پذیری و جامعه پذیری نسل نو، با یکی از پیچیده ترین و سرنوشت سازترین چالش های خود مواجه گشته اند: چگونه می توان ضمن پاسداشت و انتقال میراث غنی فرهنگی بومی به نسل های آینده، آنان را برای زیستن در جهانی به هم پیوسته و مواجهه با فرهنگ ها، ارزش ها و انگاره های متنوع جهانی نیز آماده ساخت؟ این مقاله که با روش توصیفی-تحلیلی و با بهره گیری گسترده از منابع کتابخانه ای و اسناد علمی معتبر بین المللی نگاشته شده، بر این باور است که تقابل یا دوگانگی میان امر بومی و امر جهانی، نه تنها گریزناپذیر نیست، بلکه می توان با اتخاذ رویکردی تلفیقی و هوشمندانه، محتوای آموزشی را به گونه ای طراحی و سازماندهی نمود که ضمن تقویت ریشه های هویتی و تعلق خاطر ملی و محلی، زمینه ساز پرورش شهروندانی جهانی با توانایی درک تنوع فرهنگی، ارتباط موثر بین فرهنگی و مشارکت مسئولانه در حل مسائل جهانی گردد. یافته های تحقیق حاکی از آن است که تلفیق فرهنگ بومی و جهانی در محتوای آموزشی، فرایندی پیچیده، چندلایه و نیازمند برنامه ریزی ظریف و مبتنی بر اصول علمی است که در آن عواملی نظیر رویکردهای برنامه درسی (چندفرهنگی، بین فرهنگی و جهانی)، نقش معلم به عنوان تسهیل گر و واسطه گر فرهنگی، و نیز کیفیت منابع و مواد آموزشی، نقشی تعیین کننده ایفا می کنند. در پایان، مقاله با آسیب شناسی چالش های پیش رو در سه سطح کلان (سیاست گذاری)، میانی (برنامه ریزی درسی) و خرد (اجرا و عمل کلاسی)، راهکارهایی عملی و مبتنی بر شواهد پژوهشی برای نیل به برنامه درسی تلفیقی اثربخش ارائه می نماید.

کلیدواژه ها:

فرهنگ بومی ، فرهنگ جهانی ، جهان یشدن ، محتوای آموزشی ، برنامه درسی تلفیقی ، هویت فرهنگی ، آموزش بین فرهنگی ، شهروند جهانی