معلمان و چالش "فرسودگی دیجیتال" بعد از تدریس آنلاین

همه گیری کرونا و گذار اجباری به آموزش آنلاین، اگرچه فرصتی برای تداوم آموزش فراهم آورد، اما پیامدهای پنهان و عمیقی برای معلمان به همراه داشت که یکی از مهم ترین آن ها، پدیده «فرسودگی دیجیتال» است. این پژوهش با هدف تحلیل و تبیین ابعاد، علل و پیامدهای فرسودگی دیجیتال در معلمان پس از تجربه تدریس آنلاین انجام شده است. با استفاده از روش تحقیق کیفی-پدیدارشناسانه و بهره گیری از مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق با ۱۶ معلم دوره های ابتدایی و متوسطه در شهر تهران که تجربه تدریس آنلاین در دوران کرونا را داشته اند، یافته ها نشان می دهد که فرسودگی دیجیتال پدیده ای چندبعدی است و در پنج مضمون اصلی قابل تحلیل می باشد: خستگی شناختی (ناشی از پردازش مداوم اطلاعات و چندوظیفگی دیجیتال)، خستگی عاطفی (ناشی از فشار تعاملات مجازی مداوم و عدم دریافت بازخورد عاطفی)، خستگی چشمی و جسمانی (ناشی از ساعت ها کار با صفحه نمایش)، احساس بی کفایتی و ناکارآمدی (ناشی از چالش های فنی و روش شناختی تدریس آنلاین)، و تهاجم به حریم خصوصی و درهم آمیختگی کار و زندگی (ناشی از محو شدن مرزهای زمانی و مکانی). این ابعاد، تاثیرات مخربی بر سلامت جسمی و روانی معلمان، کیفیت تدریس، انگیزه شغلی و تمایل به ادامه حرفه داشته است. نتیجه کلی حاکی از آن است که فرسودگی دیجیتال، نه یک مشکل فردی و موقتی، بلکه یک مسئله ساختاری و مزمن است که ریشه در طراحی نامناسب زیرساخت ها، فقدان آموزش های کافی، نبود حمایت های سازمانی و محو شدن مرزهای کار و زندگی دارد. این پژوهش بر ضرورت شناسایی رسمی این پدیده، طراحی مداخلات حمایتی هدفمند، بازنگری در سیاست های آموزش مجازی، و ایجاد فرهنگ سازمانی مراقبت گر در قبال معلمان تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

فرسودگی دیجیتال ، معلمان ، آموزش آنلاین ، همه گیری کرونا ، خستگی شناختی ، تعادل کار و زندگی ، سلامت شغلی