رابطه حمایت اجتماعی ادراک شده معلم، خودکارآمدی تحصیلی علوم، اضطراب مدرسه و پیشرفت تحصیلی علوم تجربی

پیشرفت در درس علوم تجربی به عنوان یکی از ارکان اصلی برنامه درسی دوره ابتدایی، نقشی اساسی در پرورش تفکر علمی و سواد علمی دانش آموزان ایفا می کند. با وجود این، بسیاری از دانش آموزان در یادگیری مفاهیم علمی با چالش های شناختی و عاطفی متعددی مواجه اند که ریشه در تعامل پیچیده عوامل بافتی، باورهای فردی و هیجانات دارد. پژوهش همبستگی حاضر با هدف بررسی روابط ساختاری بین چهار متغیر حمایت اجتماعی ادراک شده معلم، خودکارآمدی تحصیلی علوم، اضطراب مدرسه و پیشرفت تحصیلی علوم تجربی در دانش آموزان پایه ششم ابتدایی شهر ارومیه انجام شد. ۳۶۰ دانش آموز (۱۸۶ دختر، ۱۷۴ پسر) به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند و به مقیاس حمایت اجتماعی ادراک شده معلم (پاتریک و همکاران، ۲۰۲۱)، مقیاس خودکارآمدی تحصیلی علوم (بریتنر و پاجارس، ۲۰۲۰)، مقیاس اضطراب مدرسه (لاگروسا و همکاران، ۲۰۱۹) و آزمون محقق ساخته پیشرفت تحصیلی علوم تجربی پاسخ دادند. داده ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون، تحلیل رگرسیون سلسله مراتبی و مدل یابی معادلات ساختاری تحلیل شد. یافته ها نشان داد که حمایت اجتماعی معلم با خودکارآمدی علوم (۰/۴۷ = r) و پیشرفت تحصیلی (۰/۴۲ = r) همبستگی مثبت معنادار و با اضطراب مدرسه (۰/۴۴- = r) همبستگی منفی معنادار دارد. خودکارآمدی علوم با اضطراب مدرسه (۰/۵۳- = r) و با پیشرفت تحصیلی (۰/۵۶ = r) به ترتیب همبستگی منفی و مثبت معنادار نشان داد. نتایج تحلیل رگرسیون سلسله مراتبی نشان داد که چهار متغیر پیش بین توانستند ۵۴ درصد از واریانس پیشرفت تحصیلی علوم تجربی را تبیین کنند که در این میان، خودکارآمدی علوم (۰/۳۸ = β) و اضطراب مدرسه (۰/۳۴- = β) قوی ترین پیش بین ها بودند. نتایج تحلیل مسیر نیز نقش واسطه ای خودکارآمدی و اضطراب را در رابطه بین حمایت معلم و پیشرفت تحصیلی تایید کرد. یافته های این پژوهش بر ضرورت طراحی مداخلات چندسطحی هم زمان در سطح کلاس درس (تقویت حمایت های عاطفی و تحصیلی معلم) و سطح فردی (افزایش خودکارآمدی و کاهش اضطراب) برای ارتقای پیشرفت تحصیلی علوم تجربی در دانش آموزان دوره ابتدایی تاکید می کند.کلمات کلیدی: حمایت اجتماعی معلم، خودکارآمدی تحصیلی علوم، اضطراب مدرسه، پیشرفت تحصیلی علوم تجربی، دانش آموزان دوره ابتدایی.