بررسی استرس شغلی در میان فرهنگیان و راه های مقابله با آن: از فرسودگی فردی تا تاب آوری سازمانی

حرفه معلمی، با وجود ماهیت ارزشمند و تاثیرگذار خود، یکی از پرتنش ترین مشاغل در جوامع مدرن محسوب می شود. استرس شغلی مزمن در میان معلمان نه تنها سلامت روان و جسم آنان را به خطر می اندازد، بلکه به طور مستقیم بر کیفیت آموزش، اتمسفر کلاس درس و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان تاثیر منفی می گذارد. این مقاله با رویکردی تحلیلی-توصیفی، به واکاوی عمیق پدیده استرس شغلی در جامعه فرهنگیان ایران می پردازد. در این راستا، ابتدا ماهیت و ابعاد چندگانه استرس زاهای شغلی معلمان، از عوامل درون کلاسی مانند مدیریت رفتار دانش آموزان و حجم بالای کار تا فشارهای سازمانی و اجتماعی، شناسایی و طبقه بندی می شوند. سپس، پیامدهای مخرب این استرس در سه سطح فردی (فرسودگی شغلی، اضطراب و بیماری های جسمانی)، کلاسی (کاهش کیفیت تدریس) و سازمانی (غیبت و ترک خدمت) مورد بررسی قرار می گیرد. با تکیه بر چارچوب نظری «ارزیابی شناختی و مقابله لازاروس و فولکمن»، راهبردهای مقابله ای به دو دسته فردی و سازمانی تقسیم شده اند. در بخش راهبردهای فردی، تکنیک های شناختی-رفتاری، مدیریت زمان، مهارت های ارتباطی و خودمراقبتی تشریح می شوند. در بخش راهبردهای سازمانی، بر نقش حیاتی مدیران مدارس و نظام آموزشی در ایجاد محیط کاری حمایتی، ارائه برنامه های توسعه حرفه ای، کاهش بوروکراسی و تامین منابع تاکید می گردد. نتیجه گیری نهایی مقاله بر این اصل استوار است که مقابله موثر با استرس شغلی معلمان یک مسئولیت مشترک است و نیازمند یک رویکرد سیستمی و یکپارچه برای حرکت به سوی مدرسه ای تاب آور و معلمی شاداب است.

کلیدواژه ها:

واژگان کلیدی: استرس شغلی ، فرسودگی شغلی ، معلمان ، راهبردهای مقابله ای ، سلامت روان ، مدیریت استرس ، تاب آوری سازمانی.