تحلیل نشانهشناختی روایتهای قرآنی مرتبط با هویت اجتماعی و بازتاب آن در داستان کوتاه عربی معاصر

روایتهای قرآنی از مهمترین منابع شکلدهنده هویت اجتماعی در جوامع اسلامی به شمار میروندو ساختار معنایی آنها در طول تاریخ در متون ادبی بازتولید شده است. پژوهش حاضر با هدفتحلیل نشانهشناختی روایتهای قرآنی مرتبط با هویت اجتماعی و بررسی بازتاب آنها در داستانکوتاه عربی معاصر انجام شده است. روش تحقیق توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر الگوی نشانهشناسیمعنایی (با بهرهگیری از دیدگاههای گریماس و بارت) است. بدین منظور، نمونههایی از قصصقرآنی مرتبط با مفاهیمی چون امت، عدالت، مقاومت، هجرت و مسئولیت اجتماعی انتخاب و سپسبازتاب ساختارهای روایی و نظام دلالتی آنها در آثار منتخب داستاننویسان معاصر عرب بررسیشده است. یافتهها نشان میدهد که داستان کوتاه عربی معاصر با بهرهگیری از الگوهای رواییقرآن، از طریق فرایند بینامتنیت و بازآفرینی نمادین، به بازتولید و بازتعریف مولفههای هویتاجتماعی پرداخته و در بسیاری موارد، مضامین قرآنی را در قالبی اجتماعی–انتقادی و متناسب باشرایط معاصر بازنمایی کرده است. این پژوهش نشان میدهد که روایت قرآنی نهتنها دارای کارکرددینی، بلکه واجد ظرفیتهای گسترده فرهنگی و هویتساز در ادبیات معاصر عربی است

کلیدواژه ها:

نشانهشناسی ، روایتهای قرآنی ، هویت اجتماعی ، داستان کوتاه عربی معاصر ، بینامتنیت