اثرات کلان شوک های فناوری، تکافل و زکات در یک اقتصاد باز و کوچک

هدف اصلی این مطالعه، کمی سازی نقش شوک های فناوری، تامین اجتماعی تعاونی (تکافل) و زکات (مالیات بر ثروت) در کاهش نوسانات کلان اقتصادی ایران در چارچوب یک مدل تعادل عمومی تصادفی پویا برای اقتصاد کوچک باز است. در این مدل، مکانیزم های اسلامی جایگزین نظام مبتنی بر بهره شده و تامین مالی از طریق صکوک انجام می شود که بازدهی آن با تورم و رشد تولید ناخالص داخلی پیوند خورده است. اقتصاد به صورت یک نظام خانوار، شرکت، دولت و بخش خارجی مدل سازی شده و با استفاده از داده های فصلی ایران برای دوره ۲۰۰۵–۲۰۲۲ کالیبره شده است (منابع: بانک مرکزی، گمرک جمهوری اسلامی ایران و بانک جهانی). نرخ سود صکوک به صورت ضدتورمی و حساس به رشد تنظیم می شود؛ زکات ضدچرخه ای عمل می کند و ۸۵٪ از منابع آن به خانوارهای دارای محدودیت نقدینگی تزریق می شود؛ تکافل نیز ریسک درآمدی را هموار می سازد. پایداری مدل با شرایط بلانچارد-کان و یک عامل بیزی بررسی شده است. یک شوک فناوری با انحراف معیار واحد، تولید، مصرف و سرمایه گذاری را به ترتیب ۳۵/۰ %، ۳۵/۰ % و ۳۰/۰ % افزایش می دهد. تکافل مصرف را ۰٫۳۵٪ بالا می برد بدون آنکه فشار تورمی ایجاد کند، درحالی که زکات منابع را به سمت عوامل با نسبت مارژینال به مصرف بالا هدایت کرده و تولید را ۰٫۱۵٪ افزایش می دهد. انحراف معیار شبیه سازی شده تولید (۷/۱ %) تقریبا با مقدار تجربی (۸/۱ %) منطبق است و عامل بیزی ۲/۱۲ به طور قوی مشخصه اسلامی مدل را ترجیح می دهد. بسته سیاستی بهینه شامل زکات ضدچرخه ای در دوره رونق، گسترش تکافل در رکود و قاعده بازده صکوک وابسته به وضعیت است؛ این طرح عاری از بهره، نوسانات را مهار کرده و رفاه دهک های درآمدی پایین را تا ۰۲/۱ درصد افزایش می دهد.

کلیدواژه ها:

مدل DSGE ، تکافل ، زکات ، شوک های فناوری