تاثیر نابرابری درآمد بر ظرفیت بار محیط زیست ایران

کاهش چالش های زیست محیطی و تحقق اهداف توسعه پایدار، مستلزم انجام یک ارزیابی زیست محیطی جامع می باشد. در این راستا، استفاده از ضریب ظرفیت بار می تواند به عنوان ابزاری موثر عمل کند. این ضریب به ما امکان می دهد تا زوال محیطی را به صورت کمی ارزیابی کنیم و با مقایسه ظرفیت زیستی (توانایی اکوسیستم برای تولید منابع و جذب زباله ها) و ردپای اکولوژیکی (میزان منابع طبیعی مصرف شده توسط انسان) به تحلیل عمیق تری از وضعیت محیط زیست دست یابیم؛ بنابراین در این پژوهش به بررسی تاثیر نابرابری درآمد بر شاخص ظرفیت بار ایران با استفاده از روش GMM طی بازه زمانی سالانه ۱۴۰۱- ۱۳۷۲ پرداخته شده است. یافته های تحقیق نشان داده است که نابرابری درآمد، شهرنشینی، تولید ناخالص داخلی و صنعتی شدن همگی تاثیر منفی و معناداری بر ظرفیت بار دارند؛ به نحوی که با افزایش یک واحد در هر یک از این متغیرها، به ترتیب ۳۹/۰، ۱۳/۰، ۷۳/۰ و ۱۰/۰ واحد از ظرفیت بار کاسته شده است. در مقابل، مصرف انرژی های تجدیدپذیر تاثیری مثبت و معنادار بر این شاخص داشته و با افزایش یک واحد در مصرف این انرژی ها، ۱۳/۰ واحد به ظرفیت بار افزوده شده است. بنابراین، با راهکارهایی نظیر: توسعه سیاست های توزیع درآمد و اصلاح نظام مالیاتی، حذف تدریجی یارانه انرژی از دهک های پردرآمد، حمایت هدفمند از خانوارهای کم درآمد، وضع مالیات بر دارایی های پرمصرف، اعمال مشوق های مالیاتی و تسهیلات ویژه برای صنایعی که از فناوری های پاک، مصرف بهینه آب و انرژی و مواد اولیه بومی استفاده می کنند، ، پرهیز از تمرکز صنایع در مناطق آسیب پذیر از نظر اکولوژیکی تدوین مقررات سخت گیرانه برای صنایع مستقر در مناطق دچار تنش آبی و آلودگی، مانند الزام به بازچرخانی آب و استفاده از انرژی های تجدیدپذیر، حمایت از تمرکززدایی از کلان شهرها و توسعه شهرهای کوچک، گسترش حمل ونقل پاک ، بازچرخانی فاضلاب شهری برای آبیاری فضای سبز ، توسعه انرژی های تجدیدپذیر پیشنهاد شده است.

کلیدواژه ها:

نابرابری درآمد ، ظرفیت تحمل ، محیط زیست ، ایران ، روش گشتاورهای تعمیم یافته