اثرات افزایش شوری منابع آب زیرزمینی بر الگوی کشت در دشت ارومیه

افزایش شوری آب زیرزمینی به عنوان یکی از عوامل کیفیت آب آبیاری، در تصمیم­گیری برای کشت در نواحی حساس تاثیر بسزایی دارد. حوضه آبریز دریاچه ارومیه، با مشکلات جدی در زمینه مدیریت و مصرف منابع آب مواجه است. با توجه به اهمیت موضوع،  مطالعه حاضر با هدف بررسی آثار افزایش شوری منابع آب زیرزمینی بر الگوی کشت در دشت ارومیه با استفاده از یک مدل زراعی-اقتصادی انجام شده است. برای این منظور ابتدا با استفاده از مدل شبیه­سازی زراعی، رابطه بین میزان شوری آب زیرزمینی و عملکرد محصولات مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان می دهد که گندم و چغندرقند در منطقه مورد مطالعه نسبت به سناریوهای افزایش شوری مقاوم­تر هستند، اما تغییرات معنی­داری در عملکرد محصولات آفتابگردان، ذرت و گوجه­فرنگی ایجاد می­شود. با توجه به این تغییرات، در سناریوهای مختلف شوری آب زیرزمینی، الگوی کشت بهینه با استفاده از مدل اقتصادی مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان می دهد که میزان تغییرات در الگوی کشت هر منطقه به دو عامل میزان شوری و بازده اقتصادی آن وابسته است و با افزایش شوری آب زیرزمینی، بازده ناخالص کشاورزان به میزان ۰.۵ تا ۱۱ درصد نسبت به حالت بهینه کاهش می­یابد. با توجه به روند رو به رشد شوری آب زیرزمینی در منطقه مورد مطالعه، اتخاذ سیاست­های سازگار با شوری پیشنهاد شده است.

کلیدواژه ها:

حوضه آبریز دریاچه ارومیه ، کیفیت آب آبیاری ، مدل زراعی- اقتصادی