ارزیابی اثرات توسعه شهرهای جدید بر سازمان فضایی مناطق کلان شهری (نمونه موردی: شهرهای جدید گلبهار و بینالود در مجموعه شهری مشهد)

ایجاد شهرهای جدید در ایران، پس از انقلاب اسلامی، با هدف تعادل بخشی و جلوگیری از تمرکز بیش از حد در کلان شهرها پیگیری شد. امری که به عنوان بند ۱۰ سیاست های کلی شهرسازی کشور نیز بر آن تاکید شده است. این پژوهش درباره تاثیر توسعه شهرهای جدید گلبهار و بینالود بر تعادل سازمان فضایی منطقه کلان شهری مشهد و جلوگیری از روند تمرکز در آن است. این تحقیق از نوع کاربردی و ماهیت توصیفی- تحلیلی است و روش جمع آوری اطلاعات و شاخص های آن از نوع اسنادی و کتابخانه ای بوده، از طریق تحلیل روند، تجزیه و تحلیل شده است. ابتدا با مرور مبانی نظری، شاخص های تاثیرگذار بر سازمان فضایی شناسایی شد و سپس وزن هر یک از شاخص ها از طریق مصاحبه با پنج نفر از متخصصان و با استفاده از روش AHP تعیین شد. در این تحقیق با استفاده از دو روش شاخص های نخست شهری و شاخص ترکیبی به بررسی تاثیر شهرهای جدید بر سازمان فضایی کلان شهر مشهد پرداخته شده و تا روایی و پایایی نتایج مورد آزمون قرار گرفت. نتایج هر دو روش نشان می دهد که بین سال های ۱۳۷۵ تا ۱۳۹۵، تمرکز در سطح مجموعه شهری مشهد به میزان بسیار اندکی کاهش یافته که نشان از عدم توفیق شهرهای جدید گلبهار و بینالود در تعادل بخشی به سازمان فضای کلان شهر مشهد و جلوگیری از تمرکز در آن است.

کلیدواژه ها:

شهرهای جدید ، سازمان فضایی ، مجموعه شهری ، شاخص های نخست شهری و شاخص ترکیبی.