سناریوهای آینده امید اجتماعی در جامعه ایرانی

سرمایه اجتماعی یکی از مهم­ترین مولفه های قدرت نرم نظام­های سیاسی است که وجود آن، بر نقش آفرینی یک کشور در عرصه های مختلف سیاست داخلی و خارجی تاثیر بسزایی دارد. امید اجتماعی یکی از شاخصه­هایی شکل دهنده به سرمایه اجتماعی یک کشور است که بر توانایی ایجاد باوری مشترک در میان افراد جامعه مبنی بر اینکه آینده به طور مطلوب از گذشته متفاوت تر و بهتر است تعبیر می شود. پیشران­های متعددی در شکل دهی به امید اجتماعی در بین افراد جامعه نقش آفرینی می کنند که هدف پژوهش پیش رو نیز در گام اول شناسایی این پیشران ها و در مرحله بعد پاسخ دادن به این پرسش کلیدی است که بر اساس پیشران­های شناسایی شده، چه سناریوهایی را می­توان برای آینده امید اجتماعی در ایران ترسیم کرد؟ رویکرد اصلی پژوهش آینده پژوهانه و از نوع اکتشافی است روش پژوهش با بهره­گیری از ترکیب دو روش سناریونویسی پیترشوارتز و جیمز دیتور (در ترسیم سناریوها) انجام شده و ابزارهای آن پرسشنامه­های نیمه ساختاریافته و ساختاریافته با خبرگان بوده و تحلیل داده­ها با استفاده از نرم افزار میک مک انجام شده است. یافته­های پژوهش بیانگر آن است که از برهمکنش پیشران­ها می­توان چهار سناریوی محتمل جامعه ناهموار و در معرض خطر (جامعه شکننده و معلق)، سناریوی ممکن جامعه آنومی شده و ازهم گسیخته (فروپاشی اجتماعی) و سناریو مطلوب جامعه متعادل را ترسیم کرد. درمجموع می­توان گفت که وضعیت پیشران­های شکل­دهنده به امید اجتماعی در جامعه ایرانی به علت کژ کارکردی های سیستم سیاسی – اجتماعی از وضعیت مطلوبی برخوردار نیست و لازم است در راهبردهای وحدت و انسجام اجتماعی کشور در دستگاه­های سیاست­گذار بازنگری لازم صورت گیرد.

کلیدواژه ها:

امید اجتماعی ، جامعه ایرانی ، آینده پژوهی ، پیشران شناسی ، سناریونویسی