شناسایی پیشران های هدایت تحصیلی و شغلی دانش آموزان مدارس متوسطه دوم

هدف این پژوهش شناسایی پیشران های هدایت تحصیلی و شغلی دانش آموزان مدارس متوسطه دوم استان تهران است. این پژوهش از نوع کیفی و اکتشافی بود و با استفاده از رویکرد تحلیل مضمون انجام شد. جامعه پژوهش شامل خبرگان دانشگاهی و کارشناسان آموزش و پرورش دارای تجربه تخصصی در حوزه هدایت تحصیلی بود. نمونه گیری به صورت هدفمند و به روش گلوله برفی انجام شد و ۲۴ نفر تا حد اشباع نظری مورد مصاحبه نیمه ساختاریافته قرار گرفتند. داده ها پس از پیاده سازی در نرم افزار MAXQDA کدگذاری و بر اساس رویکرد شش مرحله ای تحلیل مضمون براون و کلارک تحلیل شدند. همچنین برای اعتبارسنجی یافته ها از معیارهای اعتمادپذیری، باورپذیری، تاییدپذیری و انتقال پذیری استفاده شد. تحلیل داده ها منجر به شناسایی ۵ مضمون فراگیر، ۱۶ مضمون سازمان دهنده و ۷۴ مضمون پایه شد. مضامین فراگیر شامل توانمندسازهای فردی، محیطی، انسانی، ساختاری و برنامه درسی بودند. این مضامین ابعاد مختلف اثرگذار بر انتخاب تحصیلی و شغلی دانش آموزان را توضیح می دهند؛ از جمله استعداد، علاقه، تجربیات شغلی، فرهنگ جامعه، وضعیت اقتصادی و اجتماعی خانواده، نقش والدین، توانایی های معلمان و مشاوران، ضرورت بازنگری ساختار هدایت تحصیلی، کاربرد فناوری اطلاعات، بازطراحی سیاست ها، اصلاح محتوا و تغییر نظام ارزشیابی. شبکه نهایی مضامین نشان داد هدایت تحصیلی موثر مستلزم تعامل عوامل فردی، اجتماعی، سازمانی و آموزشی است. نتایج پژوهش نشان می دهد توجه نظام مند به پیشران های شناسایی شده می تواند زمینه هدایت تحصیلی و شغلی آگاهانه تر دانش آموزان را فراهم کند و از انتخاب های ناهماهنگ با استعداد، علاقه و نیازهای بازار کار جلوگیری نماید. هدف این پژوهش شناسایی پیشران های هدایت تحصیلی و شغلی دانش آموزان مدارس متوسطه دوم استان تهران است. این پژوهش از نوع کیفی و اکتشافی بود و با استفاده از رویکرد تحلیل مضمون انجام شد. جامعه پژوهش شامل خبرگان دانشگاهی و کارشناسان آموزش و پرورش دارای تجربه تخصصی در حوزه هدایت تحصیلی بود. نمونه گیری به صورت هدفمند و به روش گلوله برفی انجام شد و ۲۴ نفر تا حد اشباع نظری مورد مصاحبه نیمه ساختاریافته قرار گرفتند. داده ها پس از پیاده سازی در نرم افزار MAXQDA کدگذاری و بر اساس رویکرد شش مرحله ای تحلیل مضمون براون و کلارک تحلیل شدند. همچنین برای اعتبارسنجی یافته ها از معیارهای اعتمادپذیری، باورپذیری، تاییدپذیری و انتقال پذیری استفاده شد. تحلیل داده ها منجر به شناسایی ۵ مضمون فراگیر، ۱۶ مضمون سازمان دهنده و ۷۴ مضمون پایه شد. مضامین فراگیر شامل توانمندسازهای فردی، محیطی، انسانی، ساختاری و برنامه درسی بودند. این مضامین ابعاد مختلف اثرگذار بر انتخاب تحصیلی و شغلی دانش آموزان را توضیح می دهند؛ از جمله استعداد، علاقه، تجربیات شغلی، فرهنگ جامعه، وضعیت اقتصادی و اجتماعی خانواده، نقش والدین، توانایی های معلمان و مشاوران، ضرورت بازنگری ساختار هدایت تحصیلی، کاربرد فناوری اطلاعات، بازطراحی سیاست ها، اصلاح محتوا و تغییر نظام ارزشیابی. شبکه نهایی مضامین نشان داد هدایت تحصیلی موثر مستلزم تعامل عوامل فردی، اجتماعی، سازمانی و آموزشی است. نتایج پژوهش نشان می دهد توجه نظام مند به پیشران های شناسایی شده می تواند زمینه هدایت تحصیلی و شغلی آگاهانه تر دانش آموزان را فراهم کند و از انتخاب های ناهماهنگ با استعداد، علاقه و نیازهای بازار کار جلوگیری نماید.

کلیدواژه ها:

هدایت تحصیلی ، هدایت شغلی ، مضامین فراگیر ، تحلیل مضمون ، مدارس متوسطه دوم