تدوین مدل تاثیرات توسعه خانه های دوم گردشگری در محدوده های روستایی بر ابعاد مفهوم دلبستگی به مکان(موردکاوی روستاهای هروی و بیرق از توابع شهرستان تبریز)

| طی دهه های اخیر سکونتگاه های روستایی ایران، از نظر شیوه زندگی، دستخوش تغییرات گسترده ای بوده اند و به دنبال آن ساختار کالبدی و معانی و مفاهیم وابسته به خانه های روستایی نیز تحولات گسترده ای داشته است. توسعه خانه های دوم گردشگری در محدوده های روستایی، اهمیت و جایگاه ویژه ای در این تحولات ساختاری، اجتماعی و فرهنگی روستاها یافته اند. هدف پژوهش حاضر واکاوی تاثیرات این پدیده بر مولفه های دلبستگی به روستا و خانه های روستایی به عنوان یکی از شاخصه های مهم معنایی و فرهنگی سکونت است. این پژوهش تحولات ایجاد شده بر این مفهوم را از دیدگاه ساکنان دائمی روستایی در روستاهای هروی و بیرق از توابع شهرستان تبریز، مورد سنجش قرار می دهد. بدین منظور، رویکرد آمیخته متوالی، شامل یک بررسی اکتشافی کیفی با هدف کشف و پالایش سازه های مفهوم کلان دلبستگی به مکان از ادبیات موضوع و مرحله پیمایشی کمی، انجام گرفت. داده های میدانی از ۵۶۲ پرسشنامه، در قالب طیف لیکرت پنج درجه ای، گردآوری شد. جهت آزمون مدل مفهومی، از روش مدل سازی معادلات ساختاری مبتنی بر واریانس استفاده شد. نتایج نشان داد که هر چهار بعد دلبستگی عاطفی، وابستگی به مکان، هویت مکانی و پیوند اجتماعی، در نتیجه تاثیرات پدیده خانه های دوم گردشگری در بستر روستاهای مورد مطالعه، به طور معناداری بر سازه کلان دلبستگی به مکان، اثرگذار هستند. در مجموع، در بستر مورد مطالعه، جامعه محلی با تکیه بر ظرفیت های اجتماعی-عاطفی خود، تغییرات ناشی از گسترش خانه های دوم را به صورت پدیده ای دوسویه تجربه می کند؛ پدیده ای که می تواند توامان چالش ها و فرصت هایی را در پایداری اجتماعی و فرهنگی روستاها فراهم سازد..

کلیدواژه ها:

خانه های دوم گردشگری ، خانه های روستایی ، دلبستگی به مکان ، روستاهای هروی و بیرق