واکاوی ظرفیت سازی فردی دانش کارآفرینی در بین کارآفرینان خرد کشاورز و عوامل زمینه ای موثر بر آن (مطالعه موردی: شهرستان مشهد)

پیشینه و هدف: تجربیات دهه­های گذشته نشان می­دهد توسعه کارآفرینی کشاورزی صرفا با تزریق سرمایه و فناوری محقق نشده و عوامل بسیار مهم تری ازجمله ظرفیت سازی دانش در این زمینه ایفای نقش می­کند. ظرفیت سازی دانش از طریق توانمندی در خلق و کسب دانش، شبکه ­سازی و مدیریت کسب وکار، سبب شناسایی فرصت­ها و اقدامات نوآورانه در فرد می­شود. در پژوهش حاضر ظرفیت سازی فردی دانش کارآفرینی در بین کارآفرینان خرد کشاورز مورد توجه است. منظور از کارآفرینان خرد، شاغلین کسب وکارهای بسیار کوچک هستند که طیفی از کارکنان کمتر از پنج نفر را شامل می شوند. با توجه به نقش انسان به عنوان عامل تحرک سایر منابع در کارآفرینی، موضوع ظرفیت سازی دانش فردی کارآفرینان خرد کشاورز، نیازمند توجه ویژه­ای است.روش ها: روش تحقیق توصیفی تحلیلی است. در این مطالعه ۵۵ روستای دارای کارآفرین خرد کشاورز در شهرستان مشهد شناسایی و کلیه کارآفرینان خرد به تعداد ۹۰ نفر در این روستاها مورد بررسی قرار گرفت. در این مطالعه ظرفیت­سازی دانش فردی کارآفرینی در کسب­وکارهای خرد کشاورزی در سه بعد شبکه­سازی با ۵ شاخص، دانش­سازی با ۸ شاخص، مدیریت کسب وکار با ۵ شاخص در طیف لیکرت کمی شد. آلفای کرونباخ ۰.۸۳ بیانگر پایایی مطلوب ابزار پژوهش است. عوامل زمینه ای تاثیرگذار بر ظرفیت سازی دانش فردی کارآفرینی در زمینه کشاورزی به کمک متغیرهای: سن، جنسیت، تاهل، محل تولد، سطح تحصیلات، رشته تحصیلی و سابقه فعالیت کشاورزی بوده است که در مقیاس های اندازه گیری اسمی، ترتیبی و نسبی فاصله ای از پاسخگویان سوال شد.یافته ها: در بین کارآفرینان خرد میانگین شبکه­سازی با ۲.۹۱، دانش­سازی با ۲.۹۶ پایین و میانگین مدیریت و رهبری با ۳.۰۳ در طیف لیکرت متوسط ارزیابی شده است. درمجموع ظرفیت­سازی فردی دانش کارآفرینی در بین کارآفرینان خرد کشاورز با میانگین ۲.۹۷ در سطح مطلوبی قرار ندارد. مطابق آزمون همبستگی با افزایش مولفه های ظرفیت سازی دانش کارآفرینی شاهد افزایش معنادار درآمد و افزایش رضایت از فعالیت کارآفرینانه هستیم. همچنین با افزایش سابقه فعالیت کشاورزی، ظرفیت­سازی دانش کارآفرینی افزایش می یابد. در واقع رضایت از کسب وکار بیشترین همبستگی را با مولفه های ظرفیت سازی فردی و شبکه سازی دارد. همچنین درآمد کارآفرینان خرد کشاورز تحت تاثیر مدیریت و دانش سازی است. نیز سن و سال های تحصیل در بیشتر موارد رابطه ضعیف یا غیرمعناداری با ظرفیت سازی دانش کارآفرینی و مولفه های آن دارند.نتیجه گیری: با توجه به تاثیر مستقیم ظرفیت سازی دانش فردی بر افزایش درآمد و رضایت از کسب وکار، پیشنهاد می شود برنامه های آموزشی و توانمندسازی کارآفرینان خرد کشاورز با تمرکز بر توسعه مهارت های شبکه سازی، دانش سازی و مدیریت کسب وکار طراحی و اجرا شود تا زمینه ارتقاء عملکرد اقتصادی و پایداری فعالیت های کارآفرینانه در بخش کشاورزی فراهم گردد. ضروری است سیاست گذاران و نهادهای متولی توسعه روستایی و کشاورزی، برنامه های آموزشی هدفمند و مداخلات توانمندساز را با تمرکز بر ارتقاء مهارت های شبکه سازی، دانش سازی و مدیریت کسب وکار طراحی و اجرا نمایند. این اقدام می تواند زمینه ساز بهبود عملکرد اقتصادی، پایداری فعالیت های کارآفرینانه و بهره برداری موثرتر از ظرفیت های انسانی در بخش کشاورزی باشد.

کلیدواژه ها:

ظرفیت سازی ، دانش فردی ، کارآفرینان خرد ، کشاورزی ، کارآفرینی