تاثیر بنتونیت و نانو بنتونیت بر رشد و عملکرد گندم در خاک شنی در شرایط گلخانه ای

خاک های شنی مورد بهره وری در مناطق خشک و نیمه خشک به دلیل ظرفیت کم نگهداشت آب و عناصر غذایی، شرایط بهینه برای کشت گیاهان زراعی نظیر گندم را ندارند. اصلاح این خاک ها با اصلاح کننده های پایدار و سازگار با محیط زیست به منظور افزایش بهرهوری زراعی ضرورتی انکارناپذیر است. این پژوهش با هدف بررسی تاثیر کاربرد بنتونیت و نانو بنتونیت که شامل تیمارهای ۳۰ تن بنتونیت به همراه ۷۵/۰ تن نانوبنتونیت (B۳۰NB۰.۷۵)، ۳۰ تن بنتونیت به همراه ۵/۲ تن نانوبنتونیت (B۳۰NB۲.۵) و ۶۰ تن (B۶۰) بنتونیت و تیمارهای شاهد مثبت و منفی است بر ویژگی های فیزیکی خاک شنی و شاخص های فیزیولوژیکی گندم رقم سیروان در شرایط گلخانه ای انجام شد. آزمایش ها در قالب طرح بلوک های کاملا تصادفی با سه تکرار انجام و نتایج با روش خوشه بندی داده ها تحلیل شد. نتایج نشان داد که کاربرد بنتونیت و نانو بنتونیت در خاک شنی موجب افزایش ۴۷ درصدی رطوبت اشباع، کاهش ۱۵ درصدی جرم مخصوص ظاهری و افزایش ۶/۳ برابری پایداری خاکدانه ها شد. بهبود خصوصیات فیزیکی خاک پس از کاربرد بنتونیت و نانو بنتونیت موجب ارتقاء شاخص های فیزیولوژیکی گندم از جمله وزن زیست توده، وزن دانه، تعداد دانه، طول خوشه و ارتفاع بوته شد. نتایج تحلیل خوشه ای نشان داد که شاخص های فیزیولوژیکی اندازه گیری شده در گندم پس از کاربرد B۳۰*NB۲.۵ نزدیک به شاخص های مربوطه در شاهد مثبت بود. در حالی که تیمار B۶۰ اثرگذری مشابه با شاهد منفی بر شاخص های فیزیولوژیکی گندم داشت. این نتایج بیان گر نقش کلیدی نانو بنتونیت در بهبود عملکرد گندم در خاک های شنی است. ساز و کار اثرگذاری نانو بنتونیت به افزایش ظرفیت تبادل کاتیونی، بهبود ساختمان خاک، افزایش نگهداشت آب و عناصر غذایی و کاهش آبشویی مواد مغذی نسبت داده شد. در مجموع، کاربرد هم زمان بنتونیت و نانو بنتونیت به ویژه در سطح B۳۰NB۲.۵ می تواند به عنوان راهکاری موثر و سازگار با محیط زیست برای بهبود حاصل خیزی خاک های شنی و افزایش تولید گندم در مناطق خشک و نیمه خشک توصیه شود.

کلیدواژه ها:

اصلاح خاک ، بهره وری آب ، شاخص های فیزیولوژیکی ، مناطق خشک و نیمه خشک ، ویژگی های فیزیکی خاک